سؤالات نهایی دین و زندگی (3) به تفکیک دروس

توجه : همه سؤالات نهایی با کتاب دین و زندگی (3) چاپ 1390 مطابقت داده
شده است.

درس اوّل:

 

1- چه رابطه ای میان نیاز به « کشف راه درست زندگی » با سایر نیازهای بنیادین
بشر وجود دارد؟ خ 85-  د 87-

2- چرا پاسخ به نیازهای بنیادین انسان باید کاملاً درست و قابل اعتماد باشد ؟  ش
88-  ش90-

3- کدام یک از نیازهای بنیادین انسان جامع نیازهای دیگر است ؟ ش90-

4- وسیلة فهم پیام الهی چیست ؟ خ 85-

5- ترجمه و پیام آیۀ : « قالَ رَبُّـنا الَّذی اَعطیَ کُلَّ شَیءٍ خَلقَهُ ثُمَّ
هَدیَ . » (طه 50)  ش85- د 86-

6- دو چراغ راه که خداوند برای تشخیص درست هدف به انسان داده است ، کدامند ؟ ش
89 -

7- منظور از حجّت آشکار و حجّت نهان در کلام امام کاظم (ع) چیست ؟ د 85-  خ 88-

8- چرا هدایت یک اصل عام و همگانی در نظام خلقت است ؟ خ86-

9- دو ویژگی انسان که در هدایت او تأثیر دارند ،کدامند ؟  ش 87-

10- پیام آیۀ : « سَبِّحِ اسمَ رَبَّکَ الاَعلیَ اَلَّذی خَلَقَ فَسَوّیَ وَ
الَّذی قَدَّرَ فَهَدیَ » (اعلی 3-1)  د 87-

11- ویژگی هایی که سبب تمایز بنیادین انسان با سایر موجودات می شود را به طور
کامل شرح دهید .  د 88-

12- خدای جهان ، خالقی( آفریدگاری) حکیم است ، یعنی چه ؟   خ 90 –

13- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

       انسان به کمک عقل خود بسیاری از مجهولات و مسائل را در می یابد و پاسخ می
دهد.  ش90-

۱۴- چرا پاسخ به نیازهای بنیادین انسان باید « همه جانبه» باشد ؟   خ 89-

 

درس دوم :

 

1- علل آمدن پیامبران متعدد را نام ببرید. خ 85 - د 86-

2- مصونیت از گناه و خطا در پیامبران به چه صورتی است؟ توضیح دهید. ش85-

3- آیا مصونیت از گناه در پیامبران به دلیل یک مانع بیرونی است یا با اختیار به
سمت گناه نمی روند ؟ توضیح دهید. خ 87-

4- چرا عصمت در حوزة مسئولیت های مربوط به رسالت ضروری است ؟ ( ذکر 2 مورد) خ
86-

5- عالی ترین درجة وحی مخصوص چه کسانی است و به چه معناست ؟ ش 86-

6- از عوامل جاودانگی شریعت پیامبر اکرم (ص) « حفظ قرآن کریم از تحریف » را
توضیح دهید. ش 86-

7- معجزه ( اعجاز) را تعریف کنید. خ 85- د 86-

8- اگر خداوند یک دین برای انسان ها فرستاده است ، پس چرا اکنون ادیان الهی
مختلفی در جهان وجود دارد ؟ (ذکر یک مثال) د 85- ش90-

9- وحـی را تعریف کنید.  ش 87-  ش 88- د 89-

10- از محورهای اصلی برنامه دیـن واحـد دو مورد را بنویسید .  ش 87-

11- توضیح دهید چرا قرآن کریم به تکمیل و تصحیح نیاز ندارد ؟  خ
88-

12- حدیث « نَحنُ مَعاشِرَ الاَنبیاءِ اُمِرنا اَن نُـکَلِّمَ النّاسَ عَلیَ
قَدرِ عُقولِهِم » به کدام یک از علل آمدن پیامبران متعدد اشاره دارد ؟  خ 89-

13- ویژگی های دین اسلام که سبب انطباق آن با نیازهای متغیر زمان می شود را نام
ببرید .  خ 89-

14- عواملی که سبب شد شریعت پیامبر اکرم (ص) جاویدان باشد را فقط نام ببرید . ش
89 –

15- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

       پیامبران از چنان بینش عمیقی برخوردارند که به خطا و اشتباه گرفتار نمی
شوند.  ش90-

16- از علل آمدن پیامبران متعدد « از بین رفتن یا تحریف تعلیمات پیامبر پیشین »
را توضیح دهید.  خ 90 -

 

درس سوم :

 

1- اعجاز پیامبر اسلام اگر به زمان خودش اختصاص داشت ، چه مشکلی پیش می آمد ؟  د
85-

2- تحدّی را تعریف کنید.  ش85 –  ش86-  د 87-  خ 88-  د 89-  ش90-

3- توضیح دهید چگونه قرآن کریم « در عین نزول تدریجی ، انسجام درونی » دارد ؟ خ
86-

4- جنبه های اعجاز قرآن کریم را نام ببرید. ش86-  د 87-

5- « تازگی و شادابی دائمی » از ویژگی های محتوایی و معنایی قرآن را توضیح دهید
. د 86-

6- چرا قرآن کریم کتاب دیروز ، امروز و فرداهای انسان هاست ؟  ش 88-

7- توضیح دهید آیا قرآن که پانزده قرن پیش نازل شده می تواند پاسخگوی نیازهای
بشر امروزی باشد ؟  خ 87-

8- از ویژگی های محتوایی و معنایی قرآن کریم « جامعیت و همه جانبه بودن » را شرح
دهید . ش 89 –

9- ترجمه کنید: « وَ اِن کُنتُم فی رَیبٍ مِمّا نَزَّلنا عَلیَ عَبدِنا
فَأتوا بِسورَةٍ مِن مِثلِهِ » ( بقره 23)  ش 87- د 88 (با پیام)
– ش90-

10- موزون بودن در کلمات و رسایی در تعبیرات مربوط به کدام یک از جنبه
های اعجاز قرآن کریم است ؟  خ 88-

11- تکمیل کنید : نفوذ خارق العادة قرآن کریم در افکار و نفوس از نشانه های
............. اعجاز این کتاب آسمانی است .  خ 89-

12- ویژگی مهم قرآن کریم را بنویسید.  خ 90 -

 

درس چهارم :

 

1- طاغوت را تعریف کنید. خ 85- خ86- د 86-  ش 87-  د 88-  ش 89 -

2- قلمروهای رسالت پیامبر (ص) را نام برده ، بنویسید آیه « ... یَتلو
عَلَیهِم آیاتِهِ و یُزَکِّیهِم و یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ و الحِکمَةَ ...» به
کدام یک از آن ها اشاره دارد ؟ ش 85 -

3-  قلمروهای رسالت پیامبر (ص) را نام ببرید. د 85-  ش 87-  ش90-

4- ترجمه کنید : « لَقَد مَنَّ اللهُ عَلَی المؤمِنینَ اِذ بَعَثَ فیهِم رَسولاً
مِن اَنفُسِهِم » ( آل عمران 164)  خ 88-

5- تکمیل کنید :   در اسلام ، کسانی را که فرمان و قانونشان نشأت گرفته از قرآن
نیست ........ می نامند.  ش 88-

                   مراجعه ی به « طاغوت » و انجام دستورهای وی بر مسلمانان
............. است .  خ 90 -

6-  ولایت ظاهری از قلمروهای رسالت پیامبر اکرم (ص) را توضیح دهید .  خ
89-

7- دو دلیل از دلایل نیازمندی جامعه اسلامی به ولایت و حکومت اسلامی را نام
ببرید.  ش90-

8- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

      ولایت و سرپرستی جامعه برای اجرای قوانین الهی را ولایت معنوی می گویند. 
د 89-

     گفتار و رفتار پیامبر (ص) اوّلین و معتبرترین مرجع علمی برای فهم عمیق آیات
الهی است.  خ 90 -

 

درس پنجم :

 

1- ترجمه و پیام آیه: « یا اَیُّها الرَّسولُ بَلِّّغ ما اُنزِلَ اِلَیکَ  مِن
رَبِّکَ و اِن لَم تَفعَل فَما بَلَّغتَ رِسالَتَهُ...»(مائده 67) خ85-  د 87- ش
89-

2- دو مورد از نکاتی را که پیامبر اکرم(ص) در ارتباط با قرآن و اهل بیت (ع) در
حدیث « ثقلین » بیان فرمودند، بنویسید. ش85-

3- ترجمه و پیام آیه: « یا اَیُّها الَّذینَ آمَنوا اَطیعوا اللهَ و اَطیعوا
الرّسولَ و اولِی الاَمرِ مِنکُم ...» ( نساء 59) د85-

4- یک پیام آیه:« اِنَّما یُریدُ اللهُ لِیُذهِبَ عَنکُمُ الرِّجسَ اَهلَ
البَیتِ و یُطَهِرَکُم تَطهیراً »(احزاب 34) را بنویسید. خ 86- ش 87-  د 88-

5- حدیث « مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلیٌ مَولاهُ » دربارة چه واقعه ای است ؟ ش
86-

6-  بر اساس حدیث ثقلین دو چیز گرانبها که پیامبر (ص) پس از رحلت خود برای مردم
به جا گذاشتند چه بود و دربارة آن ها چه سفارش فرمود ؟  د 86-

7- پیام حدیث : « مَن ماتَ وَ لَم یَعرِف اِمامَ زَمانِهِ ماتَ میتَةً
جاهِلیَّةً » را بنویسید. خ 87-  ش 88-

8- نام آیۀ :« اِنَّما وَلیُّکُمُ اللهُ وَ رَسولُهُ وَ الَّذینَ آمَنوا
.......... » را بنویسید. ( مائده/ 55 )  خ 88- د 89 (بیان مصداق آیه) -

9- چرا نیاز به امام پس از پیامبر نه تنها از بین نمی رود ، بلکه بیش تر هم می
شود ؟  خ 90 -

 

درس ششم :

 

در چاپ 1390 کتاب دین و زندگی (3) درس ششم یک درس جدید می باشد و هنوز سؤال
نهایی از آن طرح نشده است.

 

درس هفتم :

 

1- دو مورد از مسایلی که پس از رحلت پیامبر (ص) موجب تحریف در معارف اسلامی و
جعل احادیث ایشان شد را بنویسید.خ 85-

2- تفاوت اساسی حکومت بنی امیّه و بنی عباس با رهبری رسول خدا (ص) در چه چیزهایی
بود ؟(ذکر دو مورد) ش85- ش90-

3- دو مورد از اشکالات اساسی که به سبب ممنوعیت نوشتن احادیث پیامبر اکرم(ص) (
نگهداری حدیث از طریق حافظه) به وجود آمد را بنویسید. د 85 - ش 86- ش 87- ش 89– 
ش90-

4- چگونه پس از رحلت رسول خدا (ص) ظهور شخصیت ها و الگوهای غیر قابل اعتماد
افزایش یافت ؟  خ 87-

5- دو مورد از مسائل و مشکلات سیاسی ، اجتماعی و فرهنگی پس از رحلت پیامبر
(ص) را بنویسید.  د 87-  ش 88- خ 90 (4 مورد )-

6- کدام یک از مشکلات سیاسی ، اجتماعی باعث شد که با فاصله گرفتن از زمان پیامبر
اکرم (ص) شخصیت های اصیل اسلامی به انزوا کشیده شوند ؟ توضیح دهید.  د 88-

 

درس هشتم :

 

1- تقـیّه را تعریف کنید. خ 85- د 85 – د 87-  د 88-

2- امامان بزرگوار ما « در مجاهده برای حکومت عدل » از چه اصولی تبعیت می کردند
؟(نام ببرید.) ش85-

3- امامان (ع) از دو جهت با حاکمان زمان خود مبارزه می کردند، آن دو جهت چیست ؟
توضیح دهید. خ86-

4- چرا ائمة معصومین (ع) در مجاهده از اصل « آگاهی بخشی به مردم » تبعیت می
کردند ؟ ش 86-  د 87-

5-  ترجمه کنید : « قُلْ لا اَسأَلُکُم عَلَیهِ
اَجْراً اِلاّ الْمَوَدَّةَ فِی
الْقُربیَ » (شوری 23)  د 86-

6- پیام آیۀ : « قُلْ لا اَسأَلُکُم عَلَیهِ
اَجْراً اِلاّ الْمَوَدَّةَ فِی
الْقُربیَ » (شوری 23) خ 87-

7- نام دو کتاب حدیث که در آن سخنان رسول خدا (ص) و ائمة اطهار (ع) گرد آمده است
را بنویسید . خ 87-

8-گردآورندگان کتاب های حدیثی مقابل را بنویسید .     الف) کافی
:                  ب) الاستبصار :           خ 90 –

9- اقدامات مربوط به مرجعیت علمی امامان (ع) را نام ببرید.  خ 88- ش90-

10- از مسئولیت های مقام امامت « ولایت معنوی امامان (ع)» را شرح دهید.  خ 89-

11- هریک از عبارات سمت راست با کدام یک از عبارات سمت چپ (مسئولیت های مقام
امامت ) ارتباط دارند ؟ ش 89-

1- اقدام برای حفظ سخنان و سیره ی پیامبر
(ص)                                      الف) اقدامات مربوط به مرجعیت دینی

2- پاسخ به نیازهای مؤمنان از طریق معنوی و
غیبی                                     ب ) مجاهده در راستای ولایت ظاهری

3- تربیت شخصیت های
اسلامی                                                                ج ) ولایت
معنوی امامان (ع)

4- آگاهی بخشی به مردم

 

درس نهم :

 

1- غیبت امام زمان (عج) در مقابل « ظهور» است یا « حضور» ؟ توضیح دهید. ش85-

2- چرا غیبت امام عصر (عج) به « خورشید پشت ابر » تشبیه شده است ؟  ش 86-

3- امام عصر (عج) رهبری خود را در عصر غیبت به چه چیز تشبیه کرده اند؟  ش 87-  ش
89 -

4-  علّت غیبت امام عصر (عج) چیست ؟ توضیح دهید. د 85-

5-  علّت غیبت امام عصر (عج) و تداوم آن را بنویسید.  خ 88-

6- بر اساس آیۀ : « إنَّ اللهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَومٍ حَتَّی یُغَیِّروا ما
بِاَنفُسِهِم » (رعد11) علّت غیبت امام عصر (عج) چیست ؟  خ86-

7- آیا می توان « زمان ظهور » امام عصر (عج) را تعیین کرد ؟ مختصراً توضیح دهید.
ش 86-  ش 87-

8- چرا تعیین زمان ظهور امام عصر (عج) تنها در اختیار خداوند است ؟ توضیح دهید.
ش 89 –

9- غیبت صغری را تعریف کنید.  د 86-  خ 87-  ش 88- ش90-

10- بخش اصلی رهبری امام عصر (عج) مربوط به کدام قلمرو است و چگونه انجام می شود
؟  خ 87- خ 88-

11- ایجاد تغییر و تحوّل در جامعه ای که گرفتار بی عدالتی می باشد ، چگونه امکان
پذیر است ؟  د 88-

12- امام حسن عسکری (ع) در ارتباط با فرزندش حضرت مهدی (عج) چه اقداماتی انجام
داد ؟  خ 89-

13- نائبان چهارگانه در دوره ی غیبت صغری چه مسئولیتی بر عهده داشتند ؟  ش 89 –

14- طولانی بودن عمر حضرت مهدی (عج) چگونه امکان پذیر است ؟  د 86 -  ش 87-

15- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

      بخش اصلی رهبری امام مهدی (عج) مربوط به قلمرو ولایت معنوی است .  د 88 -
ش90 ( بصورت جای خالی)-

      غیبت امام مهدی (عج) در دوره ی غیبت ، در مقابل حضور است نه ظهور .  د 89-
ش90-

16- دو نمونه از موارد ولایت معنوی ( یاری و دستگیری شیعیان ) توسط امام عصر
(عج) را بنویسید.  د 89-

17- تکمیل کنید:

      امام زمان (عج) در دوره ی غیبت صغری از طریق افرادی خاص که به ...........
معروفند، با شیعیان ارتباط داشت.  ش90-

     رهبری امام زمان (عج) در عصر غیبت به .............. تشبیه شده است.  ش90-

 

درس دهم :

 

1- چه کسانی می توانند یاران راستین امام زمان (عج) باشند ؟ خ 85-

2- توضیح دهید آیا کسانی که فقط با دعا و گریه منتظر ظهور حضرت ولی عصر (عج)
هستند می توانند یاران راستین امام باشند ؟ خ86-

3- چهار مورد از ویژگی های یاران راستین امام عصر (عج) را بر اساس فرمایش حضرت
علی (ع) بنویسید. د86-  د 87-  ش 88-

4- پیام آیه :« وَ نُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ
اسْتُضْعِفوا فِی الاَرْضِ و نَجعَلَهُم اَئِمَّةً و
نَجعَلُهُمُ الْوارِثینَ » (قصص 5 ) را بنویسید. خ 85-

5- به اعتقاد جامعه شناسان « پویایی جامعۀ شیعه » در طول تاریخ به چه عواملی
وابسته بوده است ؟ خ 85-  خ 89-

6- پیامبران برای تحقق وعده های الهی در پایان تاریخ از چه طرح خاصی سخن گفته
اند؟  ش 85-  د89-

7- جامعه ی منتظر چگونه جامعه ای است ؟ ( ویژگی های جامعة منتظر در عصر غیبت)  د
85-  خ 87-  ش 88-

8- اعتقاد شیعه در مورد موعود چیست ؟ خ86-

9-  پیام آیۀ :« وَ لَقَد کَتَبنا فِی زَبورِ مِن بَعدِ الذِّکرِ اَنَّ الاَرضَ
یَرِثُها عِبادیَ الصالِحونَ » ( انبیاء 105 ) خ 87- ترجمه خ 90 -

10- توضیح دهید خدا پرستان دربارة آیندة تاریخ چه اعتقادی دارند؟  د 87-

11- دو فایدة معلوم بودن مشخصات امام زمان (عج) و حضور ایشان در جامعه را
بنویسید.  د 87-

12- چگونه همة ادیان دربارة اعتقاد به موعود و الهی بودن پایان تاریخ اتفاق نظر
دارند؟  خ 88-  د 88-

13- چرا ایجاد آمادگی  برای ظهور  امام عصر (عج) باید در همة ابعاد علمی ،
فرهنگی ، اقتصادی و نظامی باشد؟  د 88-

14- بر اساس آیة : « هُوَ الَّذی اَرسَلَ رَسولَهُ بِالهُدیَ وَ دینِ الحَقِّ
لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّـهِ » ( توبه 33 ) چه آینده ای برای تاریخ انسان
پیش بینی شده است ؟  خ 89- ش90 (ترجمه)-

15- چرا تقـویت ایمان یکی از مسئولیت های شخص منتظر در عصر غیبت است ؟  خ
89-

16- چهار مورد از مسئولیت های « شخص منتظر » در دوره ی غیبت را نام ببرید .  د
89-                   17- تکمیل کنید :

    نگاه مثبت دین به آینده ی تاریخ و اعتقاد به حضرت مهدی (عج)  اصلی به نام «
............ » را در دل زنده کرده است.  خ 90 -

 

درس یازدهم :

 

1- ولی فقیه را تعریف کنید. خ 85-  د 88-  خ 90 -

2- راههای شناخت « مرجع تقلید » را بنویسید. خ85 – د 85- ش86 -  خ 88-  ش 89 -
د 89-  ش90-

3- تقلید را تعریف کنید. ش85 –  د 86-  خ 87-  ش 88- ش90-

4- با توجه به احادیث ، شرایط مرجع و فقیهی که شایسته پیروی است را بنویسید.
ش85- د 86-  ش 88-

5- دو شرط مشترک از شرایط ولی فقیه ( رهبر) و  مرجع تقلید کدامند ؟ خ 87-  ش 89
-

6- مرجع تقلید را تعریف کنید. د 85-

7- تفـقـّه را تعریف کنید. خ 86- خ 88-  د 89-

8- فقیه را تعریف کنید. ش90-

9- تفـقّـه به چه معناست و به چه کسی فقـیه می گویند ؟  د 87-

10- انتخاب ولی فقیه به چه شیوه هایی انجام می گیرد ؟ توضیح دهید. ش85- خ86- د
86 (بدون توضیح)-  د 87-  خ 90 -

11- در عصر غیبت مرجعیت علمی و حکومت اسلامی چگونه  تداوم می یابد ؟ خ 87 -

12- چرا مرجع باید عادل و زمان شناس باشد ؟  د 87-

13- چرا ولی فقیه باید زمان شناس باشد ؟  ش90-

14- بنا بر فرمان امام زمان (عج) در دورة غیبت ، نیابت ایشان به چه کسی می رسد و
مسئولیت های او چیست ؟  د 88-

15- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

در عصر غیبت، حکومت اسلامی در چارچوب « مرجعیت فقیه » استمرار می یابد.  د 88 -
خ 89 –  ش90 (بصورت جای خالی)-      

16- چه شرایطی برای مشروعیت یافتن رهبر جامعه اسلامی ( ولی فقیه) لازم است ؟ خ
85- ش90-

17- چرا « تدبیر و کفایت » و « شجاعت و قدرت روحی » از شرایط رهبر جامعة اسلامی
است ؟  د 88-

18- دو ویژگی کسی که شایستگی رهبری جامعة اسلامی را دارد، نام ببرید .  خ 89-

19- منظور از « مشروعیت » و « مقبولیت » ولی فقیه را مختصراً توضیح دهید. ش 86-

20- چرا ولی فقیه باید مقبولیت داشته باشد ؟  ش 87-  ش 88- د 89-

21-  مشروعیت ولی فقیه را تعریف کنید.  خ 88-

22- میان انتخاب « ولی فقیه » و « مرجع تقلید» چه تفاوتی وجود دارد ؟   د 85-  ش
86-  ش 89 -

 

درس دوازدهم :

 

1- چرا نظام اسلامی را « مردم سالاری دینی » نامیده اند ؟ خ 85-

2- آیا تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت می تواند در زمینه سازی حکومت جهانی ولی
عصر(عج) مؤثر باشد ؟ د 85-  د 89-

3- تفاوت اصلی نظام اسلامی با سایر حکومت های دمکراتیک در چیست ؟ خ86-  د 86-
ش90-

4- « مردم سالاری دینی» را با دمکراسی رایج در جهان مقایسه کنید .  خ 88-

5- با توجّه به سفارشات حضرت علی (ع) به مالک اشتر بنویسید چرا رهبر باید از
افراد عیب جو و ترسو دوری کند ؟  ش 87-

6- تکمیل کنید : هدف دمکراسی رایج در جهان تأمین ............... مردم می باشد
.  خ 89-

7- حکومت دمکراتیک یا مردم سالار را تعریف کنید.  خ 90 –

 

تهیه و تنظیم : دبیر سید علی  حسینی ایمنی     

سرگروه معارف اسلامی بابلسر

درس سیزدهم :

 

1- « عزّت نفس » را تعریف کنید. ش 85-

2- « عرّت نفس » را تعریف کرده و رابطه ی آن را با مفاهیم زیر بنویسید.  الف)
گناه              ب) پیمان شکنی      خ 85-

3- چرا انسان صاحب عزّت به پیمان شکنی دست نمی زند ؟ د 85- د 86-  د 87-  د 89-

4- رابطه عزّت با وفای به عهد و پیمان را بررسی کنید. ش90-

5- « انسان صاحب عزّت» و « انسان گناهکار» در برابر  نفس لوّامه و نفس امّارة
خود چگونه عمل می کند ؟  د 88-

6- چه رابطه ای بین عزّت نفس وگناه وجود دارد ؟ چرا ؟ ش 89 –

7- « تمایلات انسان » چند دسته است ؟ آن ها را بنویسید. ش85-  د 87-  ش 88- ش90-

8- دو دسته از تمایلات انسان کدامند و چه نامیده می شوند ؟  ش86-  د 89-

9- نام دو خود در انسان چیست ؟ ش 87-

10- چگونه می توان عزّت نفس را پرورش داده و تقویت کرد ؟ ش85-  خ 88-

11 - ترجمه و پیام آیۀ :« مَن کانَ یُریدُ العِزَّةَََ
فَلِلّهِ العِزَّةُ جَمیعاً » (فاطر 10)  د 85 –  ش 89-  خ 90 -

12- آیا می توان تحریکات بیرونی و شرایط اجتماعی و اقتصادی را عامل اصلی گناه
دانست ؟ خ 86-

13- چرا نمی توان مسئولیت انجام دادن گناه را از دوش خود برداشت و به
عوامل بیرونی منتقل کرد ؟  خ 89- ش90-

14- قرآن کریم راه پرورش عزّت نفس را چه می داند؟ خ 86-

15- ترجمه کنید: « وَ لِلّهِ العِزَّةُ وَ لِرَسولِ وَ لِلمؤمِنینَ وَلکِنَّ
المُنافِقینَ لایَعلَمونَ » (منافقون 8 ) ش 86-  خ 87-  ش 88-

16- بر اساس آیة :« مَن کانَ یُریدُ العِزَّّةَ فَلِلّهِ
العِزَّةُ جَمیعاً » (فاطر 10) راه پرورش عزّت نفس چیست ؟  د
86-

17- انسان صاحب عزّت در برخورد با نفس لوّامه و نفس امّاره چگونه عمل می کند ؟ 
خ 87-

18- انسان صاحب عزّت همواره به سود کدام نفس خود عمل می کند ؟  خ 88-

19- راه کسب عزّت چیست ؟ و چه کسانی عزّت بیشتری دارند ؟  ش 87-

20- تکمیل کنید: تحریکات بیرونی عوامل زمینه ساز گناهند ، امّا قدرت ..........
انسان می تواند در مقابل گناه بایستد.  ش 88-

21- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

        انسان دارای عزّت نفس در مقابل افراد زورگو و ستمگر متواضع است. ش90-

 

درس چهاردهم :

 

1- عالی ترین زمینه برای تشکیل خانواده را بیان کرده ، توضیح دهید . خ 85-  ش
87-  د 88-

2- از زمینه های تشکیل خانواده ، « اُنس با همسر » را شرح دهید .  ش 88-

3- زمینه های تشکیل خانواده ( اهداف ازدواج ) را نام ببرید. د 85- د 86-  د 87-
د 89-

4- عبارت قرآنی « وَ جَعَلَ بَینَکُم مَوَدَّةً وَ رَحمَةً » به کدام یک
از زمینه های تشکیل خانواده اشاره دارد ؟ توضیح دهید.  د 88- ش90-

5- ابتدایی ترین زمینة تشکیل نهاد خانواده چیست ؟ توضیح دهید. ش 86-

6- آیا تفاوت میان زن و مرد به معنای برتری یکی بر دیگری است ؟ خ 86-  خ 88- 
ش90 ( با ذکر مثال)- 

7- چرا خداوند نقش زن و مرد را متفاوت قرار داده است ؟  خ 87-

8- در زمینه های شکل گیری نهاد خانواده موارد مقابل را مشخص نمایید.  الف )
ابتدایی ترین زمینه        ب) عالی ترین زمینه  خ 90-

9- ترجمه کنید : « وَ الذّاکِرینَ اللهَ کَثیراً وَ الذّاکِرِاتِ أَعَدَّ
اللهُ لَهُم مَغفِرَۀً وَ اَجراً عَظیماً » (احزاب 35)  خ 90 –

10- آیا کلمة اِنس و بنی آدم در قرآن کریم اختصاص به جنس خاصی
دارد ؟ چرا ؟  خ 89-

 

درس پانزدهم :

 

1- با توجه به روایات معصومین (ع) چهار مورد از معیارهای همسر شایسته را نام
ببرید. خ 85-

2-  چرا نباید فاصله میان بلوغ طبیعی و فکری با زمان ازدواج زیاد شود ؟ خ
85-

3- با توجه به آموزه های پیشوایان دین درباره هر یک از موارد زیر توضیح دهید.
ش85-

الف) مشورت با پدر و مادر در انتخاب همسر                           ب) دو راه
مناسب برای شناخت همسر

4- چرا اذن پدر برای ازدواج دختر الزامی است ؟  د85 -  ش86 -   ش 88-  ش 89 -

5- آمادگی برای ازدواج نیازمند چند بلوغ است ؟ نام ببرید. خ 86-  خ 88- ش90-

6-  چرا پیشوایان دین در امر ازدواج مشورت با پدر و مادر را سفارش کرده اند ؟ د
86-  خ 90 -

7- چرا تنها علاقه و محبّت اوّلیّه نمی تواند لازمة انتخاب همسر باشد ؟ 
خ 87-

8- چه نوع معاشرت هایی برای شناخت همسر نتیجه بخش نیست؟ چرا ؟  خ 87-

9- ازدواج به موقع چه فوایدی را در بر دارد ؟  ش 87-

10- سه مورد از راه های شناخت همسر را بنویسید .  د 87-  ش90-

11- چرا نمی توان در قالبی غیر از ازدواج به نیاز جنسی پاسخ داد ؟ توضیح دهید. 
خ 88-

12- لازمة انتخاب شایستة همسر ، تسلّط بر چه چیزی است ؟  د 88-

13- نتایج ازدواج در زمان و موقعیت مناسب و نامناسب را با یکدیگر
مقایسه کنید .  خ 89-

14- درستی یا نادرستی گزاره های زیر را  با ( ص/ غ ) مشخص کنید.

       نباید فاصله ی میان بلوغ جنسی و عقلی با زمان ازدواج زیاد شود.  د 89-

15- از نظر مقررات اسلامی اگر عقدی به زور انجام گیرد چه حکمی دارد ؟  د 89-

16- تکمیل کنید: اگر عقد ازدواج به زور انجام گیرد،........... است. ش90-

 

درس شانزدهم :

 

1- « نفقه » چیست و بر عهدة چه کسی می باشد ؟ خ 85- د 86-

2- نفـقـه را تعریف کنید. ش 86-  ش 87-  ش 88-  ش 89 –  ش90-

3- آیا شرط پرداخت نفـقـه نیازمند بودن زن است ؟ توضیح دهید .  د 87-

4- شرط پرداخت نفـقـه چیست ؟  ش90-

5- مهمترین وظیفه( نقش) مشترک زن و مرد( پدر و مادر) در خانواده چیست ؟ آن را
توضیح دهید . ش 85- د 85-  خ 88- ش90-

6- چهار نقش مرد در زندگی مشترک را نام ببرید . د85- خ86-

7-  از نقش های مرد « رابطة محبّت آمیز با همسر » را توضیح دهید .  ش 87-

8- از نقش مرد در خانواده « محبّت و نظارت پدری » را توضیح دهید .   د 89-

9- ترجمه کنید : « و قَضیَ رَبُّکَ اَلّا تَعبُدوا اِلّا اِیّاهُ و
بِالوالِدَینِ اِحساناً... » (إسراء 23) خ86-  خ 88-  ش90-

10- چهار شرط اصلی پیمان ازدواج را بنویسید . ش86- خ 87-  د 88-  ش90-

11- وظایف ما ( فرزندان ) نسبت به پدر و مادر چیست ؟ ( چهار مورد ) ش86-  خ
89-

12- چرا هیچ کاری را نمی توان با نقش مقدس مادری برابر دانست ؟  د
87-

13- کدام یک از موارد زیر مربوط به نقش مرد و کدام یک مربوط به نقش زن در
خانواده است ؟  ش 88-

        الف ) تدبیر امور خانه                                           ب )
مدیریت و نگهبانی از حریم خانواده

14- چه نقش هایی در خانواده بر عهدة زن می باشد ؟ نام ببرید .  خ 89-

15- در خانواده تدبیر امور خانه از وظایف چه کسی است ؟ و چرا این نقش از ارزش و
اهمیّت برخوردار است ؟ ش 89 –

16- از نقش هایی که در خانواده بر عهده ی زن می باشد « همسر داری » را شرح دهید
.  خ 90 -

 

 

 

    منبع:http://bineshbabolsar.blogfa.com

1-   کدام یک از نیازهای بنیادین جامع تمام نیازها ست؟

الف)درک درست ازآینده       ب)امنیت خاطر و شادکامی      ج) نیاز به تعالی و رشد و بالندگی      د) کشف راه درست زندگی

 

2-   دستگاه تفکر و اندیشه ی ما چه زمانی می تواند حکم قطعی دهد؟

الف) در همه حال                                         ب) زمانی که اطلاعات کافی و صحیح در اختیار داشته باشد

ج) زمانی که موضوعی را بررسی کند                  د) زمانی که اطلاعات ناقص را تشخیص دهد

 

3-   خدای جهان خالق حکیم است یعنی چه؟

الف) هیچ موجودی را عبث خلق نمی کند                   ب) خلقت او با تدبیر انجام می شود

ج) همه ی موجودات را هدایت می کند                       د) برای انسان هدایت ویژه قرار داده است

 

4-   پاسخ صحیح و مطمئن به بنیادی ترین نیازهای انسان چیست؟

الف) معرفت الهی              ب) عقل                    ج) دین الهی                   د) کشف راه درست زندگی

 

5-   کدام یک از گزینه های زیر از ویژگی های فطری مشترک  بین انسان ها نمی باشد؟

الف) دوست داشتن شغل؛ هنر ؛ و ورزشی خاص          ب) دوست داشتن عدل و انصاف

ج) بیزاری از تجاوز و دروغ                                          د) به دنبال کمال و زیبایی رفتن

 

6- عصمت پیامبران در کدام یک از موارد زیر ضروری است؟

الف) در تمامی قلمروهای مربوط به آنان                     ب) دریافت و ابلاغ وحی

ج) تعلیم و تبیین دین                                                د) ولایت معنوی

 

7-کدام گزینه از جنبه های اعجاز قرآن کریم است؟

الف)امی بودن رسول خدا        ب)انسجام و وحدت درونی      ج)جامعیت قرآن کریم      د)تاثیر ناپذیری از فرهنگ زما نه

 

8- با توجه به روایاتی که از معصومین (ع) نقل شده اسلام بر5 پایه استوار است. مهم ترین آن کدام است ؟

الف) ولایت                             ب) نماز                  ج) روزه                         د) خمس

 

9- بالاترین و برترین مقام پیامبر خدا(ص) چیست؟

الف) ولایت معنوی                    ب) ولایت ظاهری                ج) مرجعیت علمی              د) دریافت وحی

 

10- لفظ «اهل البیت»  در آیه ی تطهیر شامل کدام یک از افراد زیر نمی شود؟

الف) ام سلمه              ب) امام حسین (ع)           ج) پیامبر(ص)           د) حضرت زهرا (س)

 

11- عبارت : « لن تضلوا ابدا» بخشی از کدام حدیث  می باشد؟

الف) حدیث ثقلین             ب) حدیث غدیر                     ج) حدیث جابر                    د) حدیث منزلت

 

12- اقدام بدعت گونه ی معاویه در سال چهلم هجری چه بود؟

الف) تبدیل خلافت به سلطنت                             ب) تبدیل حکومت به سلطنت

ج) جنگ با امام علی(ع)                                       د) مخالفت با پیامبر(ص) با تعیین جانشین

 

13- پویایی جامعه ی شیعه به چند عامل وابسته بوده است؟

الف) گذشته ی سرخ – آینده ی سبز                                             ب) گذشته ی تاریک – آینده ی روشن

ج) اعتراض فردی – قیام دسته جمعی                                            د) اعتراض جمعی – قیام دسته جمعی

 

14- کدام یک از  موارد زیر از اقدامات مربوط به مرجعیت علمی ائمه ی معصومین(ع) نمی باشد؟

الف) آگاهی بخشی به مردم          ب) تعلیم و تفسیر قرآن کریم                 ج) پاسخ به مسائل جدید            د) تربیت شخصیت های اسلامی

 

15- کدام گزینه از جمله موارد انتظار مثبت نمی باشد؟

الف) همراهی با جریان طبیعی و مسیر عادی اجتماع                     ب) امر به معروف و نهی از منکر

ج) دعا و تضرع برای ظهور امام زمان (ع)                                       د) مبارزه با هوای نفس

 

16- اعتقاد به منجی ........................................................................

الف) در همه ی ادیان وجود دارد                                                    ب) در تمامی مکاتب بشری وجود دارد

ج) اختصاص به شیعه دارد                                                              د) اختصاص به اسلام و مسیحیت دارد

 

 

17- نظام حکومت اسلامی توسط پیامبر(ص) بر چه مبنایی برنامه ریزی شده بود؟

الف) امامت                      ب) خلافت                         ج) شورا                       د) اجماع امت

 

18- چنان چه مسلمان غیر متخصص از فقیه واجد شرایط تقلید نکند اعمال او چگونه خواهد بود؟

الف) در صورتی که مطابق با فتوای فقهای واجد شرایط باشد قبول است

ب) تمامی اعمال او باطل و نا مقبول است

ج) در صورتی که مطابق با اعمال اکثریت مردم باشد قبول است

د) چنان چه مطابق با اعمال اهل خانواده باشد مقبول است

 

19- در مورد مرجع و ولی فقیه کدام گزینه صحیح نیست

الف) ولی فقیه باید مرجع تقلید هم باشد                                   

   ب) ولی فقیه می تواند مرجع تقلید نباشد

ج) مرجع تقلید به صورت شخصی و ولی فقیه به صورت عمومی انتخاب می شود         

د) مرجع تقلید تعدد پذیر و ولی فقیه تعدد ناپذیر است

 

20- در انتخاب مرجع تقلید کدام عامل از اهمیت بیشتری برخوردار است؟

الف) دانش و تقوا                         ب) شهرت عمومی               ج) عدالت                    د) زمان شناسی

 

نمونه سوالات تستی دین و زندگی (3) از تمام  کتاب

 

1-         نشانه بیداری و هشیاری و ورود به وادی انسانیت چیست؟

الف) دغدغه و درد متعالی                 ب) درک هدف زندگی   

 ج) سوالاتی که از عمیق ترین نیازها نشات می گیرد                  د) شناخت راه درست زندگی

 

2 - سرچشمه ی شادی ها چیست؟

الف) سلامت جسم        ب) شاد زیستن           ج) ایمان به خدا

  د) احساس رضایت و آرامش درونی

 

3 - وسیله ی فهم پیام الهی چیست؟

الف) معارف و حقایق دینی                ب) حجت دینی        

  ج) قلب                              د) عقل

 

4 – منشا اختلاف  و چند دینی  چیست؟

الف) از بین رفتن تعلیمات پیامبر قبلی       ب)  برتری دین جدید          ج) عدم پذیرش  دعوت پیامبر جدید          د ) عادت نمودن مردم به تعالیم قبلی

 

5- کدام یک از گزینه های زیر از نشانه های محتوایی و معنایی قرآن کریم نمی باشد؟

الف) جامعیت و همه جانبه بودن     ب)  تازگی و شادابی    ج) تاثیر ناپذیری از فرهنگ زمانه  د) انسجام و وحدت درونی

 

6 – با توجه به احادیث اسلام بر چند پایه استوار اسن و مهم ترین آن کدام است؟

الف) 5 پایه - نماز    ب) 4 پایه - زکات      ج) 5 پایه - ولایت          د) 4 پایه - نماز

 

7- بالاترین و برترین مقام پیامبر خدا چیست؟

الف) مرجعیت علمی    ب) ولایت معنوی               ج) دریافت وحی       د) ولایت ظاهری

 

8 – کدامیک از قلمروهای رسالت بعد از ختم نبوت تداوم نمی یابد؟

الف) ولایت معنوی            ب) مرجعیت علمی      ج) دریافت وحی     د) ولایت ظاهری

 

9 – در کدامیک از موارد زیر اولوالامر و جانشینان پیامبر تا امام زمان علیه السلام مشخص گردیده اند؟

الف) حدیث منزلت       ب) آیه ی ولایت            ج) حدیث غدیر               د) حدیث جابر

 

 

10- چه کسی و در چه سالی خلافت رسول خدا را به سلطنت تبدیل کرد؟

الف) معاویه - سال چهلم                                    ب) کعب الاحبار - سال دهم هجری                                  

 ج) یزید-  سال شصت هجری                               د ) معاویه - سال دهم هجری

 

11 – امامان معصوم برای برقراری حکومت عدل چه اقداماتی انجام دادند؟

الف – عدم تایید حاکمان                          ب – معرفی خود به عنوان امام بر حق

ج – تربیت شخصیت های اسلامی          د – مدارا و سازش ظاهری با حاکمان وقت

 

12- اصل تقیه که یکی از شیوه های مبارزه با حاکمان می باشد از زمان کدام معصوم آغاز شد؟

الف – پیامبر اسلام        ب – امام سجاد (ع)      ج – امام صادق (ع)         د – امام باقر(ع)

 

13- علت اصلی غیبت امام زمان (عج) چیست؟

الف – دشمنی بنی امیه با اهل بیت (س)            ب – قدرناشناسی مردم و درخطر بودن جان آن حضرت                            

  ج – بهره نبردن مردم از وجود امام                    د – نبودن عدالت در زمان تولد امام زمان (عج)

 

14- کدام یک از گزینه های زیر جزء مسؤولیت های فرد منتظر نمی باشد؟

الف – تقویت ایمان             ب – دعا برای ظهور امام             ج – تلاش برای جلب رضایت مردم       د – ایجاد آمادگی

 

15- در عصر غیبت؛ حکومت اسلامی در چهار چوب .................... استمرار می یابد.

الف – مرجعیت فقیه          ب – جمهوری اسلامی         ج – ولایت فقیه        د – قانون اساسی

 

16- در جوامع اسلامی فقیهی می تواند رهبری را به عهده بگیرد که:

الف – مشروعیت و مقبولیت لازم را داشته باشد          ب – مورد تایید خبرگان رهبری باشد             

   ج – محبوبیت مردمی داشته باشد         د – مورد تایید مجلس شورای اسلامی باشد

17- سرچشمه ی بزرگی ها و کرامت ها کیست؟

الف – فقط خدا                 ب – خدا و رسول       ج – پیامبر و امامان        د – چهارده معصوم

 

18- عالی ترین زمینه ی تشکیل خانواده چیست؟

الف – نیاز جنسی                ب – نیاز به آرامش و انس روحی با همسر         ج- تسهیل در رشد اخلاقی و معنوی              د- رشد و پرورش فرزندان

 

19- اولین سنگ بنای خانواده چیست؟

الف – انتخاب همسر خوب        ب – رفتن به خواستگاری                   ج – قصد ازدواج                        د – داشتن ایمان

 

20- کدام گزینه نقش مشترک پدر و مادر در زندگی می باشد؟

الف- تامین هزینه ی زندگی                ب- تدبیر امور خانه       ج – مدیریت و نگاهبانی از حریم خانواده          د – برنامه ریزی برای رشد و تعالی خود و فرزندان

                                                           

1.كدام یك از قلمروهای رسالت در امامت تداوم نمی یابد ؟ ( 5/. )

الف : مرجعیت علمی

ب : ولایت و رهبری

ج : ولایت معنوی

د : دریافت وحی

2) آیه مباركه « افلا یتدبرون القرآن ولو كان من عند غیر اللّه لوجدوا فیه اختلافاً كثیرا ، آیا در قرآن نمی اندیشند اگر نزد غیر خدا می بود در آن ناسازگاری می یافتند » بر كدام از جنبه های اعجاز دلالت دارد ؟ ( 5/ )

الف : نشانه های لفظی و ظاهری

ب : انسجام و وحدت درونی ، در عین نزول تدریجی

ج : امی بودن رسول خدا

د : تازگی و شادابی دائمی

3) حدیث منزلت بر چه امری دلالت دارد ؟ ( 5 / )

الف : حضرت محمد ( ص ) آخرین پیام آور الهی است

ب : امام علی ( ع ) جانشین پیامبر ( ص ) است

ج : جایگاه حضرت علی ( ع ) را نسبت به پیامبر ( ص ) مشخص می كند

د : برهه امور بیان شده در گزینه الف ، ب و ج دلالت دارد

4. دو مورد از دلایل ضرورت تشكیل حكومت اسلامی را نام ببرید ؟ ( 1 )  

5. آیه زیر را ترجمه كنید سپس بنویسید كه به كدام یك از قلمروها ی رسالت اشاره دارد ؟ ( 5/1 )

قل اطیعوا اللّه والرسول .................... فان تولوا پس اگر روی بر تابند فان اللّه لا یحب الكافرین ....................                    

6. چرا دستاوردهای علمی نمی تواند پاسخ دهنده نیازهای بنیادین انسان باشد ؟ ( 1 )

7. 2- عبارتهای زیر را كه درباره هدایت انسان است ، تكمیل كنید : ( 75/ )

الف : حجّت ظاهر خداوند .......................... هستند .

ب : حجّت باطن خداوند ......................... است .

ج : وسیله فهم در معرفت پیام الهی ...................... است .

8.  به چه ویژگی هایی ویژگی های فطری می گوییم ؟ ( 75/ )

9. كدام یك از ویژگی های زیر فطری هستند ؟ ( 1 )
- گرایش به علم و آگاهی
- هنر مدیریت
- علاقه به نویسندگی
- بی نهایت طلبی در خوبی ها

10. چرا ادعای پیامبری باید همراه معجزه باشد ؟ ( 1 )

11.  دلایل تشكیل حكومت اسلامی را نام ببرید ؟ ( 75/ )

12. به ترجمه آیات زیر نگاه كنید و مشخص نمایید كه آیات بر كدام یك از قلمروهای رسالت پیامبر اكرم ( ص ) دلالت دارد ؟( 75 /)

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

پاسخنامه

1. د: دریافت وحی

2. ب: انسجام و وحدت درونی، در عین نزول تدریجی

3. د: برهمه‌ی امور بیان شده در گزینه‌های الف، ب و ج دلالت دارد

4. ضرورت تشکیل حکومت اسلامی سه دلیل دارد که عبارتنداز: 1- جامعیت دین اسلام 2- ضرورت اجرای احکام اسلامی مانند عدالت اجتماعی 3- ضرورت پذیرش ولایت الهی و دوری از حکومت طاغوت .

(ذکر دو دلیل کافی است . اما اگر دانش‌آموز به جای آوردن این عناوین، توضیحات آن را آورده باشد درست است و لازم نیست عین این عناوین ذکر شود )

5.ترجمه: بگو اطاعت (پیروی) کنید خدا را و پیامبر (رسول ) را (5/0 نمره) خداوند کافران را دوست ندارد . (5/0 نمره) این آیه به قلمرو ولایت و سرپرستی جامعه برای اجرای قوانین الهی دلالت دارد . (5/0 نمره) آوردن عبارت « ولایت ظاهری» نیز کفایت می‌کند.

6. در اصل محدودیت‌های علم، همان محدودیت‌های عقل است. اما اگر دانش‌آموز هر یک از عبارت‌های زیر یا عبارتی مانند آن را بنویسد کافی است.

- زیرا احتمال خطا در آن وجود دارد (مطمئن نیست).

- بر معاد اطلاع و احاطه‌ای ندارد.

- علم نمی‌تواند به آگاهی کاملی نسبت به آینده جهان و انسان دست یابد.

- علم به همه ابعاد روحی و جسمی انسان آگاهی كامل ندارد.

7. الف: پیامبران و امامان ب : عقل ج : عقل - هرقسمت 25% نمره

8. ویژگی‌هایی که در اصل خلقت و آفرینش مخصوص انسان قرار داده شده است و همه انسان‌ها با این و یژگی‌ها خلق شده‌اند ( به دنیا آمده‌اند) «یا عبارتی با مضمون عبارت فوق»

9. گرایش به علم و آگاهی – بی‌نهایت‌طلبی در خوبی‌ها

10. پاسخی با مضمون یکی از پاسخ‌های زیر:

- برای این که اثبات کنند که از طرف خداوند پیام آورده‌اند.

- برای این که اثبات کنند که از طرف خداوند به پیامبری منصوب شده‌اند.

11. سه دلیل در کتاب ذکر شده است:

1- جامعیت دین اسلام

2- ضرورت اجرای احکام اسلام

3- ضرورت پذیرش ولایت الهی و دوری از حکومت طاغوت

12. 1- ابلاغ وحی ( دریافت وحی و رساندن آن به مردم)

2- ولایت ظاهری (سرپرستی جامعه برای ا جرای قوانین الهی)

3- مرجعیت علمی ( تعلیم و تبیین تعالیم دین)

 

دستور زبان    8 نمره   توجه :(  ابتدا درس را کامل بخوانید  پس از اینکه جواب ها را نوشتید  درست آنها را از روی کتاب بنویسید و اصلاح کنید) جمله 1-هسته ي گزاره  . . . . . . . . . است 2- در جمله هاي زيرصاحب خبر   و  خبر را مشخص كنيد ؟ زنبور عسل شيره ي بهترين گلها را مي مكد                                 آن پسران  توپ را به فرهاد می دهند   غزالی از برخورد با آنها بهره می یافت . با بعضی از آنها مناظره می نمود   3-در جمله هاي زير نهاد  جدا و  نهاد پيوسته ( شناسه ) را مشخص كنيد الف ) من درس مي خوانم                        ب) آنها غذا مي خورند                     ج) زبان فارسی شیرین است   4- براي نهاد زير گزاره ي مناسب بنويسيد؟ عقاب ها . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .               پیر مرد . .. . .. . .. . . . . . . .   5- نام هر يك از اجزاي جملات زير را بنويسيد (با رسم نمودار )   دشمن  از ما مي ترسد                                   كتاب را خوانديد ؟                                            حسين آمد            قدر وقت را بدانیم                                             او به افتخارات باستانی خود می نازید .     فردوسی بیشتر داستان های شاهنامه را از روایت های پهلوی گرفته است .     متصدي موزه جواني بود سي ساله                                              مشركان بت ها را مي پرستيدند   6- در جمله ی زیرنوع متمم را  مشخص کنید ؟   علی با دشمن می جنگد   فعل                                                                           زمان و شخص آن را نیز یاد بگیرید 7- فعل« بروند» را با حفظ شخص به زمان ها ی خواسته شده ببرید   ماضي نقلي                            آينده                            ماضی ساده                         مضارع اخباری       8- زمان افعال زیر را بنویسید؟ گفته بودم                     خورده باشد                       خورده اید                   می رویم                       می نوشتید   9- فعل زير را به ترتيب صرف كنيد شناختم ، . .   . . . ، .   .  . .  . ، .  .  . . . ، .   .  . .   ، .  .  . . .   گفته بودیم . . . .. . ، .   .  . .  . ، .  .  . . . ، .   .  . .   ، .  .  . . .   گذر و ناگذر 10- در جمله هاي زير نوع فعل را از نظر گذر و ناگذر مشخص كنيد و بگوييد گذرا به چيست ؟ الف)رزمندگان اسلام با دشمن مي جنگند                                 ب) حسين به مدرسه رفت   ج ) علي نشست                                                      د ) من كتاب زبان فارسي را مي خوانم   ه ) احمد از دوستش رنجید                                          و ) تو كتاب ادبیات  را مي خواندی                                  ز )  نویسنده ی خوب واقعیات را خوب می نویسد .   11- جمله ي  زير  را   گذراي  به مفعول كنيد و اجزاي جمله ي جديد  را بنويسيد ؟  زمين لرزيد    کودک خوابید   12- بافعل« چکاند »یک جمله بسازید و نقش های آن جمله را مشخص کنید   گرو ه های اسمی 13- در یک گروه اسمی وجود  . . . . . . . . . .اجباری و وجود  . . . . . . . .  اختیاری است 14- ساخت واژه های زیر را مشخص کنید گریه                دانشمند                 قلم                   گلزار                    نرده                         گلاب              سیما           خنده            چهل ستون                    مداد             دانشگاه                پاسبان                         پوشه             سفید رود 15-اسم خاص  و عام  را مشخص کنید رخش                    میز              دانشمند             شمع                   مریخ                 دماوند               هوشنگ   16-مفرد جمع های مکسر زیر را بنویسید اجانب                                     فلاسفه                                   قرا        17- جمع های مکسر کلمات زیر را بنویسید  و مثالهای  کتاب    قله                             دعا                   18-در جمله ی « ایران سرزمین ابن سینا ها و خواجه نصیرهاست  »   الف  یک اسم عام پیدا کنید                       ب-   چرا « ابن سینا ها» جمع بسته شده است .   19- ثابت کنید واژه ی هوا در جمله ی زیر اسم معرفه (شناس )است  بوی شبدر هوا را عطر آگین کرده بود   20-   ثابت کنید واژه ی جواهر امروزه در معنی مفرد به کار می رود ؟   21- باتوجّه به جمله «حسين انارآبدار ساوه را  خورد » به سوالات زير پاسخ دهيد ؟   الف )يك گروه اسمي مشخص كنيد        ب) – هسته ي گروه اسمي را مشخص كنيد ؟   22- در گروه های اسمی زیر مضاف الیه و صفت را مشخص نمایید ؟ مرد دانا                    دفتر حسین                             گل زرد                            فرش گلستان 23- نوع صفت بیانی را در گروه های زیر معین کنید چراغ روشن                         رنگ سفید                  سخن سنجیده             لب خندان           انسان مؤدب         چشم گریان       ميوه ي خوردني                      گل محمدي                 مرد گوينده                 کتاب جالب            رنگ  حنایی        غذای  خوردني   24-  از مصدر گسستن  یک صفت لیاقت  و از مصدر روییدن  یک صفت  فاعلی بسازید   توجه ازا    ین درس به بعد را بیشتر بخوانید وابسته های اسم 25- هسته و وابسته های پسین رادر عبارت های  زیر مشخص کنید. هر دانش آموز زرنگ مؤفقی                               بهترین قهرمان توانای جهان                     كدام كتاب تاريخ ؟     همین دو درخت  میوه دار                           پروانه زیبای خیال              آن دو پرنده       كدام كتاب تاريخ ؟      اي چهار دانش آموز زرنگ                     هر دوست خوب  شما                  دو خانه ی ییلاقی     26- برای نمودار زیر گروه اسمی بنویسید     صفت مبهم             اسم           صفت بیانی                                    صفت پرسشی     اسم     صفت  بیانی       اسم    نشانه ی  نکره     صفت بیانی   27-    چرا کلمه ی   کدام درجمله زیر صفت پرسشی است نه ضمیر پرسشی به کدام سو می رود ؟   28- با کلمه ی چند جمله ای بنویسید که صفت مبهم باشد   29-   با کلمه ی کدام دو جمله  بنویسید که در یکی  صفت پرسشی  باشد و در دیگری ضمیر پرسشی ضمیر 30-  در جملات زير ضمير را مشخص كرده و نوع آن را بنويسيد ؟ به من حالتی دست داد که خود را در حضور خدا می دیدم . پایم لگد می شد  نه ناراحت می شدم و نه احساس درد می کردم .   احمد از  برادرش دو سال کوچکتر بود  آنها در یک کلاس درس می خواند ند   كتاب  شما را  به امانت برده ام                      علي گل را ديد و آن را بو كرد             محمد  برادرش را دوست دارد   ج) انسان پرهيزگار نماز خود را مي خواند                              رستم نهیبش می زند که هماوردت آمد                     31-    در جملات زير ضمير و مرجع ضمیر  را مشخص كنید ؟ کبکی به هوا رفت . به زمینش آوردم  . روی گون ها افتاد   22- در عبارت های  زیر ضمایر شخصی جدا را به ضمیر شخصی پیوسته  و( برعکس  ) تبدیل کنید ؟ معلم ایشان آمده بود تا کتاب شما را بگیرد                                        خیاط هنوز لباسش را حاضر نکرده بود   هر چه او را صدا می زدندف جواب نمی داد .              لباسم کجاست                داستان که خوانده بود برای ما تعریف کرد .   33- در عبارت های  زیر ضمایر شخصی را ضمیر مشترک  تبدیل کنید ؟ پدرم همیشه از کارهایش سخن می گوید .     گروه قیدی 34- چرا بخش مشخص شده در عبارت زیر قید است چیزی نگذشت که در میان علف ها و خارها  بوی دل خواه خود را یافت .   35- - در عبارت زیر قید ها را مشخص کنید و نوع آنها (نشانه دار و بی نشانه )را بنویسید ؟ فردا شب ، احمد با هوا پیما به شیراز می رود . او با عجله رفت و اصلا ً توقف نکرد                                          متاسفانه هوا گرم بود.    شاید با دقت درس را مطالعه نکرده بودم                                 آهسته به راه خود ادامه دادیم .            علي رضا اصلا ً شلوغ نمي كند و به سرعت راه مي رود   هوا بسیار خنک و زیبا است  ود ر فصل بهار بوی انواع گل های رنگارنگ به مشام می رسد .   داود به جبهه رفت و با دسمن جنگيد                    شما هرگز زحمات پدر و مادر خود را فراموش نكنيد   قرار بود ، همان روز صبح شاهین با اتوبوس به تبریز برود . ضمنا َ او بیمار هم بود   مرد صبح زود به راه افتاد  چون شتر آهسته و آرام می رفت .   پدر از توی اتاق همه ی این بساط را می دید  و آهسته ذکر می گفت .                         مثال های کتاب را نیز بخوانید نقش نما 35 - در جمله ها  ی زير نقش نما  را مشخص كنيد  و نوع آن را بنويسيد ؟ پدرم را دیدم و به او گفتم که مواظب خودش باشد                           پروردگارا  ما را راه راست بنمای .   يا  علي  كودكان كوفه   يتيم  ماندند               هوا سرد بود و برف مي باريد                    موضوع مسابقه را از دوستم پرسيدم      ای خدای بزرگ ! آتش عشق را در دل ما شعله ور ساز تا تو را زیباتر درک کنیم                         مثال های کتاب را نیز بخوانید 36- واژه ی خدا را با استفاده از نقش نماهای ( کسره   - حرف اضافه  )در جمله ی جداگانه ای بنویسید ؟ 37-واژه ی حافظ  را با استفاده از نقش نماهای ( کسره   - ندا   )در جمله ی جداگانه ای بنویسید ؟ 38-واژه ی ادبیات   را با استفاده از نقش نماهای ( را  -   حرف اضافه    )در جمله ی جداگانه ای بنویسید؟ 39- جاهای خالی را با نقش نمای مناسب پر کنید اولین روزی . . . به دیدن دوستم رفتم او را  . . . مزرعه دیدم . 40-  زمان و شخص  فعل هاي زير  را مشخص كنيد ؟ فعل مي نويسيد گفته باشم شخص     زمان       41-  جدول زير را كامل كنيد فعل مصدر بن ماضي بن مضارع صفت مفعولي   ديدن           رفت             نوشته می خوریم                   42- جدول زير را كامل كنيد                   اسم                           شمار(مفرد،جمع،اسم جمع ) عام  ،  خاص ساخت (ساده مركب،مشتق) خودكار       43- با توجه به متن زیر  « شتر آهسته می رود ...آبادی از پس گرمایی که بر دشت نشسته است ،خود را نشان می دهد . خار بن ها به زمین چنگ زده اند  و سنگ ریزه ها از زیر پایش سر می خورند . » زمان  و نوع فعل های مشخص شده را بنویسید                                   ثابت کنید که زمین  یک اسم عام است فعل جمله ی اول گذر است یا ناگذر ؟                                               یک اسم مرکب  مشخص کنید   44- با توجه به متن زیر چشما ن دخترک به رنگ آبی آسمانی بود  و نگاه آرام  و گیرایش  تا عمق وجود را می کاوید .   نام صفت های مشخص شده را بنویسید  .                          از فعل می کاود ( مصدر کاویدن ) صفت مفعولی بسازید .   45- با توجه به متن زیر پیر مرد  با خانواده هر سال تابستان به یوش می رفتند  اما من می دیدم که او خود در این سفرهای هر ساله  به جست و جوی تسلایی می رفت  او دور از هرادایی به سادگی در میان ما زیست .  مرجع ضمیر  او چیست                                کدام واژه ضمیر مشترک است یک صفت اشاره و یک صفت  مبهم  در متن پیدا کنید  واژه ی   تابستان  و  به سادگی   در متن بالا  قید به کار رفته نوع آن را بنویسید . 46- با توجه به متن زیر رستم بی درنگ با سپاهی گران به جنگ سهراب رفت  در نخستین روز جنگ کاری از پیش نبردند  در روز دوم  سهراب از پدر خواست که دست از جنگ بدارد.  بی درنگ  چه نوع  قیدی است                                   هسته و وابسته ی گروه اسمی « نخستین روز جنگ » را بنویسید   یک صفت شمارشی پسین  در متن بیابید   47- با توجه به متن زیر دو خیاط به شهری وارد شدند و پادشاه را فریفتند که ما در فن خیاطی  استادیم .   نقش  واژه ی   استاد   چیست  ؟                                              یک متمم قیدی در متن بیابید حرف ربط را در متن پیدا کنید  و نوع آن را بنویسید   یک وابسته ی پیشین   و یک وابسته ی پسین در متن بیابید ونوع آن را بنویسید ؟   بسمه تعالی  نمونه سوال درس زبان فارسی اول                             زبان شناسی   4 نمره   توجه :دانش آموزان عزیز این سوالات فقط به عنوان نمونه است و کل کتاب نیست وباید کل مطالب کتاب را بخوانید  چون امتحان درس زبان فارسی  هماهنگ است   (ابتدا درس را کامل بخوانید  پس از اینکه جواب ها را نوشتید  درست آنها را از روی کتاب بنویسید و اصلاح کنید زبان    درس 1 1-چرا شناخت زبان دشواراست؟     2- منظور از پيچيدگي زبان چيست     3- ارکان اصلی زبان را تعریف کنید ؟      4- منظور از نظام چیست ؟     5- مقصود از ارتباط زبانی در تعریف زبان عموماً  . . .  .  . .  .  . . از يك فرد به فرد ديگر  است   6- مقصود از ارتباط زباني عمدتا ً . . . . . . . .است         7- عامل  .  .  . .  .  . .موجب تغییر و تحول دائمی در زبان است   8- نشانه چیست  و  عبارت داده شده چند نشانه دارد     « عید شما  مبارک باد  »     9- دو كلمه بنويسيد كه وجود خارجي ندارند ، ما آن  را در زبان استفاده مي كنبم ودر ذهن خود براي آن وجود خارجي قائل هستيم ؟   10- دو کلمه بگویید که وجود خارجی داشته اند ولی برای ما از زمانی وجود پیدا کرده اند که نام آن ها وارد زبان فارسی شده است؟   شکل های زبان  درس 6 11-مقصود از دوساختی بودن زبان چیست   12-براي ويژگي دو ساختی   زبان يك مثال بزنيد ؟    13- نمونه زیر بیانگر کدام ویژگی زبان است د+ و+س + ت  = دوست                        دوستم + را + دیدم  =   دوستم را دیدم    14- با کدام ویژگی زبان می توان جملات نامحدود ساخت ؟ 15- براي ويژگي نابجايي زبان يك مثال بزنيد ؟   16-براي ويژگي زایایی  زبان يك مثال بزنيد ؟   17-ویژگی های زبان انسان را نام ببرید ؟   18- لهجه را تعريف كنيد ؟   19- تفاوت لهجه و گویش را بنویسید ؟     20-   انواع گویش را نام ببرید ؟   21- - نوع گويش را در مثالهاي زير مشخص كنيد ؟      و مثال های شبیه آنها الف ) گويش يزدي                            ب) گويش دوره ي صفوي                ج )گویش  واعظان و بازاریان   22-مهمترين ويژگي ها زبان انسان  . . . . . . . . . .  ، . . . . . . . . . . و نابجايي است .   23-شکل های مختلف یک زبان رابنویسید و یکی را تعریف کنید ؟      درس 15 24-مقصود از علمی  بودن زبان چیست ؟   25-زبان شناسي سنتی چیست ؟ واز چه زمانی سروع شده است ؟     26-درزبان شناسي جدید هدف از مطالعه ی زبان چیست ؟ واز چه زمانی سروع شده است؟     27-زبان شناسي جدیدرا زبان شناسی   . . . . . . . .  . . و یا . . . . . . . .. . . . .. . می نامند .   28-هر یک از عبارت های زیر به کدام یک از انواع زبان شناسی مر بوط می شود  ؟ الف )   به باغ اندرون                                                    ب) هدف از مطالعه ی زبان حفظ کتب آسمانی است . ج) فقط به کشف واقعیت های زبان می پردازد                       د) شنیدستم   29- دو مشكل عمده ی  مطالعه ي زبان را نام ببريد و راه حل هر كدام را بنويسيد ؟       30- وظیفه ی گویش شناسی چیست ؟       31-کدام یک از شاخه های زبان شناسی به مطالعه ی گذشته ی زبان می پردازد     32-جمله ي زير را كه در حوزه ي زبان شناسي تاريخي است به زبان امروز باز نويسي كنيد ؟        و جملات مشابه آن بارانكي خرد خرد مي باريد چنان كه زمين تر گونه مي كرد .   33در عبارت «منت خدای را - عزّ و جلّ  -  که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت » کدام ترکیب در حوزه ی زبان شناسی تاریخی بخه کار رفته است ؟   درس 24 33- زبان شناسان مشکل پیچیدگی و گستردگی زبان را چگونه محرح می کنند ؟   34- گروه حرف اضافه در حوزه ی  صرف  بررسی می شود یا نحو ؟ با ذکر مثال          مشابه آن را نیز یاد بگیرید مثل گروه اسمی و فعلی   35- عبارت «شکوفه های زیبای درخت » جزء کدام یک از گروه های زبانی محسوب می شوند ؟   37- عبارت «شنیده بودم  » جزء کدام یک از گروه های زبانی محسوب می شوند ؟   38- معنا شناسی چه کاربردی دارد ؟   39- کدام یک از سطح های جداگانه ی زبان به بررسی معنای انواع تکواژها ، کلمه ها  ، جمله ها و ... می پردازد   40- زبان شناسان از نشانه های زبان به چه نامی یاد می کنند ؟                         1   50- واج شناسی را تعریف  کنید ؟     51- دستور زبان را تعریف کنید ؟     52- دستور زبان به چند بخش تقسیم می شود ؟   53- در کتاب زبان فارسی کدام از سطح زبان مطرح می شود ؟   54- انواع جمله را در دستور زبان نام ببرید ؟ 4مورد     55858- از نظر معنا شناسي رابطه ي معنايي كلمات زير را بنويسيد ؟( ترادف ، تضاد ، تضمـّن )  كتاب و مدرسه                       خانه و منزل                    شب و روز                           پدر  و والدین   ورزش و فوتبال                    سرا و خانه                    سرخ و قرمز                           بحر و دریا                     غمین ومحزون                     زشت و زیبا                     نیک و بد    56- یک مثال برای ترداف و یک مثال برای تضمن بزنید ؟   درس 3 1-در تبدیل گفتار به نوشتار چه نکاتی را باید رعایت کنیم ؟     2-گاهی براي خیال انگیز کردن نوشته از شیوه ی . . . . . . . . . . .. . . . می توان استفاده کرد    3-نوشته زیر راکه به زبان گفتاری است  به زبان نوشتاری بنویسید  4-یه پیر مرد خارکنی بود که هر روز می رف بیابون و خارارو جمع می کردو...         ادامه در کتاب   بر899   .74++++++++799999++++++++++++++++++++++++++++….++++++++++++++++++++++++++++++++62                                                     اي توصيف حالات روحي و عاطفي يك فرد به  . . . . . . . . . .  . . . توجّه مي كنيم .        نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید       ویرایش درس  5 5-ويرايش يا ويراستاري راتعريف كنيد     6- انواع ویرایش  را توضیح دهید       7-کدام یک از ویرایش ها به جنبه ی دستوری و املایی اثر است .   8-عبارت  زير را نشانه گذاري كنيد 75/0 عوامل مهم تربیت  عبارتند از  خانواده   معلم   مدرسه   کتاب  و    خاندان او از علمای تراز اوّل تهران بودند و گذشته گان او در این شهر مقام روحانی برجسته ای داشته اند .   پيامبر فرمودند طلب دانش بر هر مسلماني واجب است   گاندي در حالي به وطن باز گشت  1917 كه شهرت خاص و عام يا فته بود   می گویند  زندگی نامه بیوگرافی و حسب حال اتوبیو گرافی دو حوزه ی مهّم نگارش هستند . 8- در جمله ي زير علامت (؟ ) چه مفهومي دارد ؟ وفات  حافظ در سال 721(؟) اتفاق افتاد .                                           توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید   9-برای کاربرد   قلاب [     ]   یک مثال در جمله بزنید                        و یا علائم داخل جدول  صفحات 26-29 نگارش علمی و ادبی درس 9  توصیف درس14 10-انواع توصیف را بنویسید     11- زبان به اعتبار شیوه ی بیان دو نوع است نام ببرید 12- زبان علمی چه تفاوتی با زبان  ادبی دارد     13- در توصیف کدام دسته از جزئیات یک پدیده باید مورد برسی قرار گیرد ؟   14- کدام زبان بر رفتار مخاطب اثر می گذارد  و او را به واکنش  و هم حسی وا می دارد   15- کدامیک از جملات زیر ادبی و کدام علمی است ؟  چرا الف - گل آفتاب در سپهر نیلگون جلوه نمود (                ) ب -  آفتاب از شرق طلوع کرد (                ) ج- آفتاب غروب در ميان ابرهاي سرخ مي درخشيد،پايانروزي طوفاني بود و باران در مجمر سوزان مغرب ، چون شراره هاي آتش به نظر مي رسيد و غوكي در كنار آبگير مات و مبهوت انديشه مي كرد . د- گونه به شکل هایی از  زبان گفته می شود که هر کدام در جا و و موقعیت معینی به کار می روند 16-  نویسنده چه چیزی را توصیف می کند ؟ الف - - آفتاب لب بام بود  و هوا گرم گرم  . از دیواری که رو به مغرب بود هرم آفتاب توی حیاط    ... ص  70 ب - دهی  مثل همه ی دهات : یک لانه زنبور گلی  و به قد آدم ها ،کنا آب باریکه ای یا چشمه  . . . . . ص  70                                                                                                  توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید       54 - ............. در توصیف نقش اساسی دارند . .  55- .................. و ......................... مواد توصیف را می سازد                                                                      مقایسه درس 11 16- هدف و غرض از مقایسه چیست ؟   17- مکتب  و مدرسه را باهم مقایسه کنید   18- بین تفاوت ها و شباهت های دو امر با کدام یک از راه های پروراندن معانی  میسر است ؟   19- در عبارت زیر از قرآن کریم از چه شیوه ای برای بیان مقصود خود استفاده کرده است ؟ « مثل کسانی که اموالشان را در راه خدا می بخشند هم چون دانه ای است که هقت خوشه می رویاند و در هر خوشه ای یک  دانه  و خداوند  برای هر کس که بخواهد چند برابر می کند .»                      توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید   20- مقصود از مقایسه ی دو نمایش نامه ی  زیر چیست درام صحنه ی حادثه رامجسم  می کند و حماسه صحنه ی حادثه را حکایت می کندو. . . . .  ص 54   ساده نویسی درس17 21- به جاي واژه هاي زير برابر هاي مناسب بنويسيد .5/0  مشابه  صفحه ی 86 و89 كانديدا                           مستعمل              نگهبان دین تواند بود        کوپن                            سوبسید                  در مقطع كنوني  22- در کدامیک از انواع نوشته ،عبارات و کلمات زاید (حشو ) دیده نمیشود   23- ویژگی های نوشته ی ساده را بنویسید 4 مورد       24- چرا در نوشتار امروز به کار بردن «از جای بشد » و «گفته آمد » نادرست است .   25- در چه صورت سخن ما صمیمی تر خواهد بود   26- دو نوشته ی زیر چه وجه اشتراکی از نظر زبانی  دارند الف  ) و پیغمبر ما را- علیه السلام -  بر هر که عرضه کردند ی ، نستدی .پیغمبر را بر حلیمه عرضه کردند  هم نگرفت . ب ) محبت پاکستانی ها نسبت به ما ایرانی ها برای من ،هم تکان دهنده بود و هم ناراحت کننده .   28- در نوشته زیر چرا مقصود نویسنده به خوبی فهمیده نمی شود «من برای اظهار این سرّ ، فصول مشبع اندیشیده بودم   و آن را اصول و فروع نهاده  و میمنه و میسره آن را به حقوق صحبت و سوابق و سوابق آراسته » بین افراد جامعه بشریت  از نظر  لون های متفاوت و از نظر فراست و هوش و قدرت تفکر ، اختلافی در کنه امر وجود ندارد   خاطره نویسی 29- به چه علت خاطرات بعضی از نویسندگان جزء با ارزش ترین آثار به جا مانده است                    4 مورد  ص 96   30- . . . . . . . . . . . عام ترين و صميمانه ترين نوع نوشتن است     31-  حوادث و ایام با کدام نوشته ثبت و ماندگار می شود ؟ 32-  در خاطره نویسی  به چه نکاتی باید توجه کنیم  ؟   33- آیا خاطرات نوعی تمریتن نگارشی است؟ چرا؟ 34- موضوعات خاطره را بنویسید 4 مورد   نامه نگاری 34- انواع نامه را نام ببرید   35-پیام تبریک و تسلیت جزء نامه های   . . . . . . . . .است .      36- پیام دعوت و تشکر  جزء نامه های   . . . . . . . . .است .   37- نامه ی رسمی  واداری از چند قسمت تشکیل می شود  4 مورد     38-محل  امضاء و تاریخ  در نامه های اداری  کجاست ؟   39-کدام یک از انواع نامه صمیمی تر و بی تکلف تر است ؟   40- اشکالات نامه  زیر  را پیدا کنید                نمونه های   صفحه ی116 را حل کنید    این سوال را حتما َ یاد بگیرید   41- نامه ي رسمي و اداري از چه قسمت هايي تشكيل مي شود  چهار مورد نام ببريد ؟   42- درباره ي موضوع روبرو يك نامه پيام تبريك بنويسيد ؟          تبريك روز تولـّد دوستان   43- یک نامه ی تبریک عید به برادر بزرگتان که در شمال زندگی می کند بنویسید .   44- نامه ي دوستانه را تعريف كنيد ؟   45- اساسی ترین ویژگی نامه های دوستانه را بنویسید   126   خلاصه نویسی 46- در خلاصه نویسی به چه نکاتی باید توجه کنیم ؟     47-  فایده های  خلاصه نویسی را بنویسید ؟ 48- جمله زير را خلاصه كنيد ؟ (حذف مترادف ها ، جملات معترضه و  . . . . .)              سوال مشابه  صفحه ی 149 هر كه در كارهاي بزرگ و مهمّات با خردمندان و عـقلا مشورت و هم انديشي مي كند، در واقع شريك عقـل و انديشه ي آن ها مي شود . دانشمندان و خردمندان  با سعی و کوشش بسیار به هدف و مقصود خویش رسیده اند.   توصیف 49- توصیف باران                       50 - شرح حال تخته سیاه از زبان خودش 52- یک خاطره از دوران تحصیل 53- با صفت تفضیلی « اعلم » و« ارشد » هر کدام جمله ی جداگانه ای بسازید؟   بسمه تعالی  نمونه سوال درس زبان فارسی اول                         بخش بیاموزیم     3نمره   ( 1نمره املا   2نمره مباحث دیگر ) 1 - املای كداميك از  گروه کلمات زیر نادرست است  ، درست آن را بنویسید ؟  1 نمره عزّت و زلّت    -  اسف و اندوه  -  صفاهت  و ناداني  -   ايجاض و اختصار –راجب درس  خبث تینت – گاو  ثمین – نقض غرض رزیلت های اخلاقی   -  سپاس گذاری – دشمن غاصب  -     سنگ های خورد  - یال و غارب – درنگ و تانی  - غم قربت  - بحر در کوزه زیاد و مشبه   -  قلب و جناه  -  ثبت و زبط  -  شعن و منزلت  - نغض و دلکش  - حج گذاران   -  رایت  و علم  - نسیان و غفلت –  امیر  و معمور -  عناوین و القاب -   ابراز مسرّت  - وکیل و مغنن – حلقه های ازکار – محرمانه سری  - فلق  و شفق – قدر  و خیانت  -  هور  وماه  -تعسی  و پیروی  - فریاد  و نهیب -  آسایش و فراغ بال -  تحصین و اعجاب – عزم  وبزرگی – زینت بخش از هار و گل ها-  الغا و تفهیم  تفحّسات  عمیق -  ستور مرتـّب و منظـّم  - تملّغ و چرب  زبانی  -    افراط و تفریط    حاشیه گذاری  - ایجاد  و نشئت  -  هوزه ی زبان شناسی -  ادبیّات  قنایی -  وزیر انتباعات   - عریزه  چی دربار -  اوج صما – روغن مایه   - شاعر مآثر  - راجب درس - 2- درست جملات زير را بنويسد و علّت غلط بودن آن را توضيح دهيد نوع بيماري پس از تحقيقات  و آزمايشات  متعدّد ، شناخته شد       من مسابقه ای که دیروز برگزار شد را دیدم      -     کتابی  که خریدی  را خواندم      -     منظره ی زیبایی که دیروزدیدم را  کشیدم خانم كمالي مديره ي دبستان فردوسي است .          -                  پروین اعتصامی  شاعره ی برجسته ی اایرانی است . آیا چه اتفاقی افتاده است .                -       آیا کی برای اردو آماده  شویم  -    آیا چگونه می توانیم بر سرعت مطالعه ی خود بیفزایم ؟ آیا چگونه می توان  طرق های گوناگون درس خواندن را فرا گرفت ؟    توجّه دو غلط دارد هم آنان درباره مطبوعات مقاله نوشتند هم ما      ---      در کتابخانه هم آنان مطالعه می کردند  و هم ما  . من گاها ً به مسافرت مي روم           ---      خبر قبولی دوستم را تلفنا َ گفتم پیامبر اسلام -  صلی الله - در مکه دیده به جهان گشود  او بر له و بر علیه کسی قیام نکرد                                           این گیاه دارویی خواص های زیادی دارد   آن قدر بازی کرد که به قول معروف خسته شد . 3- آیا کاربرد به قول معروف در جمله ی زیر صحیح است  .چرا ؟ آن قدر ایستادم که به قول معروف زیر پایم علف سبز شد . 4-جمله ای بنویسید که در آن به قول معروف درست به کار رفته باشد ؟ 5- همزه در کدام یک از مثال های زیر به حرکت  کسره نیاز ندارد       قائم     - جزء اول       -   جزء -   منشا  حیات  - منشا 6- چرا کاربرد واژگان زیر در زبان فارسی نادرست است شاعره -        معلمه   -  گاها   َ – دوما َ   -    اخبار ها -    حواس ها   -   پیشنهادات  7- از دو جمله ی زیر کدام صحیح است چرا الف)  از فرمایشات جناب عالی بهره بردیم .             ب) از فرمایش جنابعالی بهره بردیم . الف) ملت ایران علیه رژیم سلطنتی قیام کرد             ب) ملت ایران بر  علیه رژیم سلطنتی قیام کرد        الف) این گیاه داروی خواص زیادی دارد                 ب)  این گیاه داروی خواص های  زیادی دارد              8-   از میان واژه های زیر کدام واژه در زبان فارسی با معنی مفرد به کار می رود   کلمات مشابه داخل کتاب است  صفحه ی 82  حواس -  حقوق  -  اسلحه  - اخبار  9-چه کلماتی در زبان فارسی اهمیت املایی دارند 10-خط تحریری و ویژ گی آن 11-کدام خط برای برای دست نوشته های ما خط معیار است 12-خط نوشتن با دست رادر اصطلاح  چه می گویند ؟ 13-املای تقریری چیست ؟ و دو مورد از ویژگی های آن را بنویسید 14-املای  کدام دسته از کلمات مضاف با حرف  میانجی (ی ) درست است با دو  مثال جدا توضیح دهید صفحه ی88 15-  هر گاه کلماتی که مضاف و موصوف هستند  .به مصّوت  . . . . . . . و . . . . . . .. ختم شوند «ی» میانجی می گیرند . صفحه ی88 16-    کاربرد حرف میانجی « ی » را بنویسید ؟  صفحه ی 88 17- اگر کلمه ای به صامت ختم شود  در حالت  اضافه  . . . . . . . .. می گیرد . صفحه ی88   18-  دو جمله زير را مختصر كنيد و به يك جمله تبديل كنيد          كيف قهوه اي است          آن را خريدم            ------------            احمد کتاب دارد        کتاب را خواندم       19- درست واژگان « گزارشات »و «فرمایشات » را بنویسید 20- چرا کلمات « اخبار » و « اخلاق » را نمی توان جمع بست ؟ 21- شکل درست واژه ی « اصلح تر » چیست ؟ 22- جمله ای بنویسید که در آن رعایت نقس نمای اضافه (کسره ی اضافی )الزامی باشد .جواب  صفحه ی 62. 23- جای خالی عبارت زیر را بطور مناسب پر کنید ؟    بعد از عبارت « به قول معروف » باید نمونه ای از . . . . . . . . . . . ..  . .. . . . . بیاید نه یک مطلب معمولی 24  از بیاموزیم صفحه ی 131  و 138  نیز مثالی یاد بگیرید   بسمه تعالی  نمونه سوال درس زبان فارسی اول                             نگارش 5نمره   توجه :دانش آموزان عزیز این سوالات فقط به عنوان نمونه است و کل کتاب نیست وباید کل مطالب کتاب را بخوانید  چون امتحان درس زبان فارسی  هماهنگ است   درس 3 1-در تبدیل گفتار به نوشتار چه نکاتی را باید رعایت کنیم ؟ 2-گاهی براي خیال انگیز کردن نوشته از شیوه ی . . . . . . . . . . .. . . . می توان استفاده کرد  3-نوشته زیر راکه به زبان گفتاری است  به زبان نوشتاری بنویسید  4-یه پیر مرد خارکنی بود که هر روز می رف بیابون و خارارو جمع می کردو...         ادامه در کتاب براي توصيف حالات روحي و عاطفي يك فرد به  . . . . . . . . . .  . . . توجّه مي كنيم .                                                                                توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید       ویرایش درس  5 5-ويرايش يا ويراستاري راتعريف كنيد 6- انواع ویرایش  را توضیح دهید 7-کدام یک از ویرایش ها به جنبه ی دستوری و املایی اثر است . 8-عبارت  زير را نشانه گذاري كنيد 75/0 عوامل مهم تربیت  عبارتند از  خانواده   معلم   مدرسه   کتاب  و  خاندان او از علمای تراز اوّل تهران بودند و گذشته گان او در این شهر مقام روحانی برجسته ای داشته اند . پيامبر فرمودند طلب دانش بر هر مسلماني واجب است گاندي در حالي به وطن باز گشت  1917 كه شهرت خاص و عام يا فته بود می گویند  زندگی نامه بیوگرافی و حسب حال اتوبیو گرافی دو حوزه ی مهّم نگارش هستند . در جمله ي زير علامت (؟ ) چه مفهومي دارد ؟ وفات  حافظ در سال 721(؟) اتفاق افتاد .                                    توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید   9-برای کاربرد   قلاب [     ]   یک مثال در جمله بزنید            و یا علائم داخل جدول  صفحات 26-29 نگارش علمی و ادبی درس 9  توصیف درس14 10-انواع توصیف را بنویسید     11- زبان به اعتبار شیوه ی بیان دو نوع است نام ببرید 12- زبان علمی چه تفاوتی با زبان  ادبی دارد   13- در توصیف کدام دسته از جزئیات یک پدیده باید مورد برسی قرار گیرد ؟ 14- کدام زبان بر رفتار مخاطب اثر می گزارد  و او را به واکنش  و هم حسی وا می دارد 15- کدامیک از جملات زیر ادبی و کدام علمی است ؟  چرا گل آفتاب در سپهر نیلگون جلوه نمود (                )  آفتاب از شرق طلوع کرد (                ) آفتاب غروب در ميان ابرهاي سرخ مي درخشيد،پايانروزي طوفاني بود و باران در مجمر سوزان مغرب ، چون شراره هاي آتش به نظر مي رسيد و غوكي در كنار آبگير مات و مبهوت انديشه مي كرد . گونه به شکل هایی از  زبان گفته می شود که هر کدام در جا و و موقعیت معینی به کار می روند 16-  نویسنده چه چیزی را توصیف می کند ؟ آفتاب لب بام بود  و هوا گرم گرم  . از دیواری که رو به مغرب بود هرم آفتاب توی حیاط    ... ص  70 دهی  مثل همه ی دهات : یک لانه زنبور گلی  و به قد آدم ها ،کنا آب باریکه ای یا چشمه  . . . . . ص  70                                                                                                  توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید       54 - ............. در توصیف نقش اساسی دارند . .  55- .................. و ......................... مواد توصیف را می سازد                                                                      مقایسه درس 11 16- هدف و غرض از مقایسه چیست ؟ 17- مکتب  و مدرسه را باهم مقایسه کنید 18- بین تفاوت ها و شباهت های دو امر با کدام یک از راه های پروراندن معانی  میسر است ؟ 19- در عبارت زیر از قرآن کریم از چه شیوه ای برای بیان مقصود خود استفاده کرده است ؟ « مثل کسانی که اموالشان را در راه خدا می بخشند هم چون دانه ای است که هقت خوشه می رویاند و در هر خوشه ای یک  دانه  و خداوند  برای هر کس که بخواهد چند برابر می کند .»                      توجه  تمام نمونه های داخل کتاب را نیز بررسی کنید   20- مقصود ازمقایسه ی  دو نمایش نامه ی  زیر چیست درام صحنه ی حادثه رامجسم  می کند و حماسه صحنه ی حادثه را حکایت می کندو. . . . .  ص 54   ساده نویسی درس17 21- به جاي واژه هاي زير برابر هاي مناسب بنويسيد .5/0  مشابه  صفحه ی 86 و89 كانديدا                           مستعمل            نگهبان دین تواند بود     کوپن        سوبسید      در مقطع كنوني 22- در کدامیک از انواع نوشته ،عبارات و کلمات زاید (حشو ) دیده نمیشود 23- ویژگی های نوشته ی ساده را بنویسید 4 مورد   24- چرا در نوشتار امروز به کار بردن «از جای بشد » و «گفته آمد » نادرست است . 25- در چه صورت سخن ما صمیمی تر خواهد بود 26- دو نوشته ی زیر چه وجه اشتراکی از نظر زبانی  دارند الف  ) و پیغمبر ما را- علیه السلام -  بر هر که عرضه کردند ی ، نستدی .پیغمبر را بر حلیمه عرضه کردند  هم نگرفت . ب ) محبت پاکستانی ها نسبت به ما ایرانی ها برای من ،هم تکان دهنده بود و هم ناراحت کننده . 28- در نوشته زیر چرا مقصود نویسنده به خوبی فهمیده نمی شود «من برای اظهار این سرّ ، فصول مشبع اندیشیده بودم   و آن را اصول و فروع نهاده  و میمنه و میسره آن را به حقوق صحبت و سوابق و سوابق آراسته » بین افراد جامعه بشریت  از نظر  لون های متفاوت و از نظر فراست و هوش و قدرت تفکر ، اختلافی در کنه امر وجود ندارد خاطره نویسی 29- به چه علت خاطرات بعضی از نویسندگان جزء با ارزش ترین آثار به جا مانده است                    4 مورد  ص 96 30- . . . . . . . . . . . عام ترين و صميمانه ترين نوع نوشتن است     31-  حوادث و ایام با کدام نوشته ثبت و ماندگار می شود ؟ 32-  در خاطره نویسی  به چه نکاتی باید توجه کنیم  ؟ 33- آیا خاطرات نوعی تمریتن نگارشی است؟ چرا؟                     34-   موضوع خاطره را بنویسید 4 مورد نامه نگاری 34- انواع نامه را نام ببرید 35-پیام تبریک و تسلیت جزء نامه های   . . . . . . . . .است .      36- پیام دعوت و تشکر  جزء نامه های   . . . . . . . . .است . 37- نامه ی رسمی  واداری از چند قسمت تشکیل می شود  4 مورد 38-محل  امضاء و تاریخ  در نامه های اداری  کجاست ؟ 39-کدام یک از انواع نامه صمیمی تر و بی تکلف تر است ؟ 40- اشکالات نامه  زیر  را پیدا کنید                                  نمونه  صفحه ی116      این سوال را حتما َ یاد بگیرید   41- نامه ي رسمي و اداري از چه قسمت هايي تشكيل مي شود  چهار مورد نام ببريد ؟ 42- درباره ي موضوع روبرو يك نامه پيام تبريك بنويسيد ؟          تبريك روز تولـّد دوستان 43- یک نامه ی تبریک عید به برادر بزرگتان که در شمال زندگی می کند بنویسید . 44- نامه ي دوستانه را تعريف كنيد ؟ 45- اساسی ترین ویژگی نامه های دوستانه را بنویسید   126 خلاصه نویسی 46- در خلاصه نویسی به چه نکاتی باید توجه کنیم ؟ 47-  فایده های  خلاصه نویسی را بنویسید ؟ 48- جمله زير را خلاصه كنيد ؟ (حذف مترادف ها ، جملات معترضه و  . . . . .)              سوال مشابه  صفحه ی 149 هر كه در كارهاي بزرگ و مهمّات با خردمندان و عـقلا مشورت و هم انديشي مي كند، در واقع شريك عقـل و انديشه ي آن ها مي شود . دانشمندان و خردمندان  با سعی و کوشش بسیار به هدف و مقصود خویش رسیده اند.   توصیف 49- توصیف باران 50- شرح حال تخته سیاه از زبان خودش 51-  با كلمات زيريك  نوشته ي وصفي د ريك بند بنويسيد ؟  بابونه   ،  وحشي  ،   شقايق  ،   آفتاب  ،    نم نم   ،    غلتيد   52- یک خاطره از دوران تحصیل 53- با صفت تفضیلی « اعلم » و« ارشد » هر کدام جمله ی جداگانه ای بسازید؟     بسمه تعالی  نمونه سوال درس زبان فارسی اول                         بخش بیاموزیم     3نمره    1نمره املا   2نمره مباحث دیگر 1 - املای كداميك از  گروه کلمات زیر نادرست است  ، درست آن را بنویسید ؟  1 نمره عزّت و زلّت    -  اسف و اندوه  -  صفاهت  و ناداني  -   ايجاض و اختصار –راجب درس  خبث تینت – گاو  ثمین – نقض غرض رزیلت های اخلاقی   -  سپاس گذاری – دشمن غاصب  -     سنگ های خورد  - یال و غارب – درنگ و تانی  - غم قربت  - بحر در کوزه زیاد و مشبه   -  قلب و جناه  -  ثبت و زبط  -  شعن و منزلت  - نغض و دلکش  - حج گذاران   -  رایت  و علم  - نسیان و غفلت –  امیر  و معمور -  عناوین و القاب -   ابراز مسرّت  - وکیل و مغنن – حلقه های ازکار – محرمانه سری  - فلق  و شفق – قدر  و خیانت  -  هور  وماه  -تعسی  و پیروی  - فریاد  و نهیب -  آسایش و فراغ بال -  تحصین و اعجاب – عزم  وبزرگی – زینت بخش از هار و گل ها-  الغا و تفهیم  تفحّسات  عمیق -  ستور مرتـّب و منظـّم  - تملّغ و چرب  زبانی  -    افراط و تفریط    حاشیه گذاری  - ایجاد  و نشئت  -  هوزه ی زبان شناسی -  ادبیّات  قنایی -  وزیر انتباعات   - عریزه  چی دربار -  اوج صما – روغن مایه   - شاعر مآثر  - راجب درس - 2- درست جملات زير را بنويسد و علّت غلط بودن آن را توضيح دهيد نوع بيماري پس از تحقيقات  و آزمايشات  متعدّد ، شناخته شد             من مسابقه ای که دیروز برگزار شد را دیدم      -     کتابی  که خریدی  را خواندم      -     منظره ی زیبایی که دیروزدیدم را  کشیدم خانم كمالي مديره ي دبستان فردوسي است .          -                  پروین اعتصامی  شاعره ی برجسته ی اایرانی است . آیا چه اتفاقی افتاده است .                -       آیا کی برای اردو آماده  شویم  -    آیا چگونه می توانیم بر سرعت مطالعه ی خود بیفزایم ؟ آیا چگونه می توان  طرق های گوناگون درس خواندن را فرا گرفت ؟    توجّه دو غلط دارد هم آنان درباره مطبوعات مقاله نوشتند هم ما      ---      در کتابخانه هم آنان مطالعه می کردند  و هم ما  . من گاها ً به مسافرت مي روم           ---      خبر قبولی دوستم را تلفنا َ گفتم پیامبر اسلام -  صلی الله - در مکه دیده به جهان گشود  او بر له و بر علیه کسی قیام نکرد                                           این گیاه دارویی خواص های زیادی دارد آن قدر بازی کرد که به قول معروف خسته شد . 3- آیا کاربرد به قول معروف در جمله ی زیر صحیح است  .چرا ؟ آن قدر ایستادم که به قول معروف زیر پایم علف سبز شد . 4-جمله ای بنویسید که در آن به قول معروف درست به کار رفته باشد ؟ 5- همزه در کدام یک از مثال های زیر به حرکت  کسره نیاز ندارد       قائم     - جزء اول       -   جزء -   منشا  حیات  - منشا 6- چرا کاربرد واژگان زیر در زبان فارسی نادرست است شاعره -        معلمه   -  گاها   َ – دوما َ   -    اخبار ها -    حواس ها   -   پیشنهادات  7- از دو جمله ی زیر کدام صحیح است چرا الف)  از فرمایشات جناب عالی بهره بردیم .             ب) از فرمایش جنابعالی بهره بردیم . الف) ملت ایران علیه رژیم سلطنتی قیام کرد             ب) ملت ایران بر  علیه رژیم سلطنتی قیام کرد             الف) این گیاه داروی خواص زیادی دارد                 ب)  این گیاه داروی خواص های  زیادی دارد                8-   از میان واژه های زیر کدام واژه در زبان فارسی با معنی مفرد به کار می رود   کلمات مشابه داخل کتاب است  صفحه ی 82  حواس -  حقوق  -  اسلحه  - اخبار  9-چه کلماتی در زبان فارسی اهمیت املایی دارند 10-خط تحریری و ویژ گی آن 11-کدام خط برای برای دست نوشته های ما خط معیار است 12-خط نوشتن با دست رادر اصطلاح  چه می گویند ؟ 13-املای تقریری چیست ؟ و دو مورد از ویژگی های آن را بنویسید 14-املای  کدام دسته از کلمات مضاف با حرف  میانجی (ی ) درست است با دو  مثال جدا توضیح دهید صفحه ی88 15-  هر گاه کلماتی که مضاف و موصوف هستند  .به مصّوت  . . . . . . . و . . . . . . .. ختم شوند «ی» میانجی می گیرند . صفحه ی88 16-    کاربرد حرف میانجی « ی » را بنویسید ؟  صفحه ی 88 17- اگر کلمه ای به صامت ختم شود  در حالت  اضافه  . . . . . . . .. می گیرد . صفحه ی88   18-  دو جمله زير را مختصر كنيد و به يك جمله تبديل كنيد          كيف قهوه اي است          آن را خريدم            ------------            احمد کتاب دارد        کتاب را خواندم       19- درست واژگان « گزارشات »و «فرمایشات » را بنویسید 20- چرا کلمات « اخبار » و « اخلاق » را نمی توان جمع بست ؟ 21- شکل درست واژه ی « اصلح تر » چیست ؟ 22- جمله ای بنویسید که در آن رعایت نقس نمای اضافه (کسره ی اضافی )الزامی باشد .جواب  صفحه ی 62. 23- جای خالی عبارت زیر را بطور مناسب پر کنید ؟     بعد از عبارت « به قول معروف » باید نمونه ای از . . . . . . . . . . . ..  . .. . . . . بیاید نه یک مطلب معمولی 24  از بیاموزیم صفحه ی 131  و 138  نیز مثالی یاد بگیرید    

قواعد درس چهارم                                      

در درس چهارم با اسم جامد و مشتق آشنا می شویم.اسم جامد از کلمه ی دیگری گرفته نشده است.

این اسم ها جامد هستند: قلم، سحاب (ابر)، جَبَل (کوه)، بَحر ( دریا)

اسم مشتق از کلمه ی دیگری گرفته شده است. این اسم ها مشتق هستند. 

 ( عالِم، معلوم، عَلیم، علّامه، أعلَم، معلِّم، متعلِّم.)

اسم های بالا از فعل «عَلِمَ» مشتق شده اند

: عَیِّن الأسماءَ المشتقّة: ( اسم  های مشتق را معلوم کن){3 اسم}نَهْر، شَمْس، قَمَر، مخلوق، ناس، دینار، حاکم، رَجُل، فِضَّة، تُفّاح، غُراب، معبود

اسم مشتق هفت نوع است :

 1- اسم فاعل    ۲ - اسم مفعول   3- اسم مکان     ۴- اسم زمان5-  اسم مبالغه          ۶- اسم تفضیل        ۷- صفت مشبّهه.

در این کتاب با هفت اسم مشتق آشنا می شویم.

اسم فاعل و اسم مفعول را در همین درس و اسم مکان و زمان، اسم مبالغه، صفت مشبّهه و اسم تفضیل را در درس پنجم خواهیم خواند.

اسم فاعل در فعل های ثُلاثی مجرّد بر وزن فاعل و اسم مفعول بر وزن  مفعول می آید.

اسم فاعل «انجام دهنده کار» معنی می دهد و اسم مفعول بر عکس است یعنی کار بر آن انجام می شود.

اسم فاعل

به نحوه ساخته شدنِ اسم فاعل از چند فعل ثلاثی مجرد دقّت کنید:

کَتَبَ             ک ا تِ ب   کاتِب     نَصَرَ              ن ا صِ ر   ناصِر       حَکَمَ              ح ا کِ م    حاکِم

صَنَعَ             ص ا نِ ع   صانِع

: عَیِّن اسم  الفاعل: (اسم فاعل را معلوم کن:)

الف: ظَلَمَ       (ظَلام- أظلَم- ظالم)  ب: عَلِمَ           (عامِل- عالِم- أعلم)   ج: رَحِمَ           (راحِم- رحیم- أرحَم)

اسم مفعول

به نحوه ساخته شدن اسم مفعول از چند فعل ثلاثی مجرد دقّت کنید:

فَتَحَ                      مَ ف ت و ح              مَفتوح     حَمِدَ                      مَ ح م و د               مَحمود

عَبَدَ                      مَ ع ب و د               مَعبود       ضَرَبَ                     مَ ض ر و ب             مَضروب

: عَیِّن اسم المفعول : (اسم مفعول را معلوم کن.)

الف: سَمِعَ        (مسموع- سامع- سمیع)ب: غَفَرَ            (غفور- مغفور- مغفرة)       ج: شَکَرَ          (شاکِر- شکور- مشکور)

: آیا ساختن اسم فاعل و اسم مفعول در ثلاثی مزید فرق می کند؟   :    بله فرق می کند.

اسم فاعل در فعلهای ثلاثی مزید از فعل مضارع ساخته می شود.

حرفِ مضارعه (یـ ) را بر می داریم  و به  جای آن ( مُـ ) می آوریم.  سپس یک حرف مانده به آخر، کسره می گیرد. مثال:

یُعَلِّمُ = مُعلِّم        یُصلِحُ =مُصلِح              یُجاهِدُ   =   مُجاهِد            یَنتَظِرُ= مُنتَظِر

اسم مفعول در فعلهای ثلاثی مزید به همان روشِ اسم فاعل ساخته می شود ولی یک حرف مانده به آخر، فتحه می گیرد. مثال:

یَنتَظِرُ =مُنتظَر              یُقَلِّدُ  =مُقَلَّد        یُرْسِلُ   =   مُرْسَل             یَعتَمِدُ    =   مُعتَمَد

تمرین:

1- عَیِّن اسم الفاعل: { 5 کلمه}مُستَخرَج- مَملوء- مُستضعَف- مُتَفَضِّل- مَشهود- مُغتَصَب- مُکَبِّر- مُجاهِد- مُصاحَب- مَصنوع- مُقاتِل- مُحسِن.

2- عَیِّن اسم المفعول: {5 کلمه}شاهِد- مُستَسلِم- مُبَشَّر- مُعتَمِد- مُشاهَد- مُرسَل- مُنذِر- مُعرِض- مُستَخرَج- مُشترِک- مُعتَرِض- مقلَّد

3- عَیِّن الترجمةَ الصَّحیحةَ:1- مَخلوق:       آفریننده- آفریده2- رازِق:          روزی دهنده- روزی خوار

3- مَحمود:         ستاینده- ستوده4- مُعتَمَد:        اعتماد کننده- مورد اعتماد5- مُنتَظَر:         انتظار کشنده- مورد انتظار

6- مُبَشِّر:         مژده دهنده- مژده داده شده7- مُرسَل:           فرستنده- فرستاده 8- مَستور:        پوشاننده- پوشیده شده

9- کاتِب:             نویسنده- نوشته 10- مقصود:         قصد کننده- قصد شده

قواعد درس پنجم                                               

در  درس پنجم با پنج نوع دیگر از انواع اسم مشتق آشنا می شویم. اسم مکان و زمان بر وزن مَفعَل یا مَفعِل ( بر یکی از این دو وزن ) می آیند.

و همان طور که از نامشان پیداست بر زمان و مکان دلالت می کنند.

به نحوه ساختن اسم مکان و زمان دقّت کنید:کَتَبَ        =       مَکْتَب : مکان یا زمان نوشتن سَجَدَ        =      مَسْجِد : مکان یا زمان سجده

عَبَدَ         =         مَعْبَد : مکان یا زمان عبادتنَزَلَ          =          مَنْزِل : مکان یا زمان نازل شدن

غَرُبَ        =           مَغْرِب : مکان یا زمان غروب لَعِبَ         =           مَلْعَب : مکان یا زمان بازی

: عَیِّن اسمَ المکانِ و الزمان: (4 اسم)محمّد- مَجلِس- مملوء- مُصافحة- مُستَسلِم- مُحرِق- مَدخَل- مَطبَخ- مکتوب- مَدّاح- مقصود- مؤمن- مَشرِق- مقلِّد

دو نکته: نکته 1:در زبان فارسی غالباً اسم مکان و زمان فقط مفهوم مکانی دارند امّا در عربی، هم مفهوم مکانی و هم مفهوم زمانی دارند.

نکته 2: (نکته خارج از کتاب درسی) کلماتی مانند: مدرسة، مزرعة نیز اسم مکان هستند و «ة» در آخر  آنها به معنی کثرت (بسیاری) است. مدرسة: جایی که در آن بسیار درس می خوانند.

صفت مشبّهه می توان گفت صفت مشبهه همان صفت ساده در فارسی است. مثال: جَمیل: زیبا        قَبیح: زشت  خَشِن: زبر        عَطْشان: تشنه

صَعْب: سخت     کَسِل: تنبل              شریف: شریف   عَذْب: گوارا

وزن های مشهور صفت مشبّهه عبارتند از:فَعیل: شریف           فَعِل: خَشِن             فَعْل: سَهْل     فَعْلان: عَطْشان

اما وزن فعیل خیلی بیشتر از سه وزن دیگر مثال دارد.: با توجّه  به وزن های صفت مشبّهه 4 صفت مشبّهه را در میان کلمات زیر پیدا کنید.

جمیل- ضاحک - مَشهَد- صَعْب- قَمیص- مغفرة- مَنزِل- استقبال- اِبنة- تَعِب- یَوْم- جَوْعان- بزّاز- حیاة- ثَلاثة- خَشِن- فَعیل- فَعِل- فَعْلان- فَعْل

اسم مبالغه

اسم مبالغه دو وزن مشهور دارد، که عبارتند از: فَعّال  / فَعّالةاسم مبالغه بر بسیاریِ صفت دلالت دارد. مثلاً:صبّار: یعنی کسی که خیلی صبر می کند.

علّامة: کسی که خیلی می داند.به نحوه ساختنِ اسم مبالغه توجّه  کنید:

عَلِمَ         عـ لـ م             عـَ لّـ ا مـ ة        عَلّامة                    غَفَرَ         غـ فـ ر                غـَ فّـ ا ر           غَفّار

أمَرَ          أ مـ ر                  أمّـ ا ر ة           أمّارة           صَبَرَ         صـ بـ ر                صَـ بّـ ا ر           صَبّار

تمرین: عَیِّن اسمَ المبالغة: مُکَبِّر- کَذّاب- مُتَحَمِّل- ذَهاب

اسم تفضیل

اسم تفضیل : معادلِ صفت برتر و برترین در فارسی است. به عبارت دیگر صفت هایی که دارای «تر» و «ترین» هستند معادل اسم تفضیل هستند.

 اسم تفضیل  بر وزن أفعل است و برای مؤنّث گاهی بر وزن فُعلَی می آید.به نحوه ساختن اسم تفضیل توجّه  کنید:

حَسُنَ   =          أحْسَن / حُسْنَی       کَبُرَ      =            أکْبَر / کُبْرَی    صَغُرَ    =            أصْغَر / صُغرَی

به ترجمه اسم تفضیل نیز دقّت کنید:کَبیر: بزرگ        أکبَر، کُبرَی:     بزرگ تر، بزرگ ترین صَغیر:کوچک        أصغَر، صُغرَی:  کوچک تر،کوچک ترین

تمرین: عَیِّن الترجمةَ الصحیحة:

الف: فریدٌ أحسَنُ الطُّلّابِ. 1- فرید بهترین دانش آموزان است.                   2- فرید از دانش آموزان خوب است.

ب: فاطمةُ أصغَرُ مِن حبیبة 1- فاطمه کوچک تر از حبیبه است.                    2- فاطمه کوچک است یا حبیبه؟

:  چه موقع اسم تفضیل برای مؤنّث بر وزن فُعلَی می آید؟:  وقتی برای مؤنّث، صفت بیاوریم مثلاً:

فاطمةُ الکبری:     فاطمه بزرگ تر/ القریةُ السُّفلَی: روستای پایین تر

نکته 1: در ترجمه اسم های مبالغه از لفظ «بسیار» استفاده می کنیم. (صَبّار: بسیار بردبار     غَفّار: بسیار آمرزنده)

نکته 2:گاهی اسم تفضیل ( بدون ال) شبیه فعل ماضی باب إفعال می شود. در چنین موردی باید به معنی جمله دقّت کنیم.

صادقٌ أحسَنُ التلامیذ:   صادق  بهترین دانش آموزان است.صادقٌ أحسَنَ بِأصدِقائِهِ: صادق به دوستانش  نیکی کرد.

نکته 3:اسم تفضیل، دو معنی «تر» و « ترین» دارد. امّا اگر بعد از آن «مِن» بیاید، به صورت «تر» ترجمه می شود.

البحرُ أکبرُ مِنَ النَّهر: دریا بزرگ تر از رودخانه است.اگر بعد از اسم تفضیل حرف « مِن» نیاید، معمولاً به صورت «ترین» ترجمه می شود.

أحسنُ طالبٍ: بهترین دانش آموز.

نکته 4:نکته خارج از کتاب درسی : هر گاه دو طرف مقایسه مؤنّث باشند از « أفعل» برای بیان برتری استفاده می شود نه فُعلَی. مثال:

(فاطمةُ أکبرُ مِن زهراء): فاطمه بزرگ تر از زهرا است.در چنین ترکیب ها یی نیز از وزن «أفعل» استفاده می شود.

أحسَنُ شَرِکةٍ فِى العالَم: بهترین شرکتِ جهان

شمادراین درس با فعل های ثلاثی مزید آشنا می شوید .

یکی از نکات مهمی که شما در تجزیه فعل  (تحلیل الصرفی ) باید بدانید این است  که

فعل شما ثلاثی مجرد است یا مزید .

ثلاثی مجرد به فعلی گفته میشود که  ریشه آن دارای سه حرف اصلی میباشد وفعلهای

ثلاثی مزیدبه فعلهایی گفته میشود که اولین صیغه فعل ماضی آن بیش از 3 حرف داشته باشد .

فعل های ثلاثی مجرد : مانند : ذهبَ ، صرخَ ، عَلِمَ 

فعل های ثلاثی مزید : مانند : اَکرَمَ ، جاهَدَ ، علـَّمَ  و.... 

در واقع میتوانیم بگوییم ثلاثی مجردها ، هنوز ازدواج نکرده اند ومزیدها ازدواج کرده و

مسئولیتها به گردنشان اضافه شده است . برای همین با توجه به تعداد فرزندان مسئولیتشان کم وزیاد است .

برای یاد گرفتن سریع این وزنها کافی است شما به طریقه پیدا کردن وزن کلمه

که درسال سوم راهنمایی یاد گرفتید کاملاً آشنا باشید .

به عنوان مثال : وزن کلمه  انزجار :  انفعال  ،  مساعدة  : مفاعلة  و.....

مهمترین وزنهای ثلاثی مزید عبارتند از :

 افعال ، تفعیل ، مفاعلة ، تفاعل ، تفعّل ، انفعال ، استفعال ، افتعال 

بابهای افعال ، تفعیل ، مفاعلة : دارای 1فرزند

بابهای تفاعل ، تفعّل : دارای 2فرزند

بابهای انفعال ، افتعال ، استفعال دارای 3 فرزند هستند .

یادتان باشد که قبلاً توضیح دادیم منظورمان حروف اضافه در اولین صیغه فعل ماضی میباشد وتعداد فرزندان را هم بر همین اساس اعلام کردیم .

واکنون  صیغه اول ماضی ، مضارع و مصدر هر یک از آنها رابیان میکنیم . .

باب افعال :   أفعَلَ .  یُفعِلَ . افعال          أرسَلَ . یُرسِلُ  . ارسال

باب تفعیل :  فـَعَّـلَ  . یُفعِّـلُ . تفعیل         کـَلـَّمَ  . یُکـَلـِّـمُ . تکلیم 

باب مفاعلة :  فاعَلَ . یُفاعِلُ . مفاعلة       قاوَمَ . یُقاوِمُ . مقاومة 

باب تفاعل : تفاعَـلَ . یَتـَفاعَلُ . تفاعُل      تظاهَرَ . یتظاهَرُ .تظاهُر

باب تفعـُّل : تفعَّلَ . یَتفعَّلُ . تفعُّل            تجَمَّلَ . یتجمَّلُ . تجمُّل

باب انفعال : اِنفعَلَ . ینفعِلُ . انفعال       انکسَرَ . ینکسِرُ . اِنکسار

باب افتعال : اِفتعَلَ . یفتعِلُ . افتعال      اِنتشَرَ .ینتشرُ .انتشار

باب استفعال : اِستفعَلَ . یستفعِلُ . استفعال     استخرَجَ . یستخرِجُ . استخراج 

هر یک از فعل های ماضی یا مضارع در هر باب درست مانند فعل های ثلاثی مجرد صرف میشوند . یعنی هر کدام از آنها در هر باب 14 صیغه ماضی و14 صیغه مضارع دارند .

معانی هر یک از این بابها :

2باب افعال وتفعیل برای متعدی کردن به کار میروند . یعنی که فعل ما

به مفعول نیاز دارد .

مانند : ذهَبَ  : رفت  ،  أذهَبَ : برد

باب مفاعلة و تفاعل برای مشارکت هستند ولی در باب مفاعلة مشارکت

یک طرفه است وبه همین دلیل با حرف (با) ترجمه میشود ودر باب تفاعل مشارکت

2طرفه است وبه همین دلیل باعبارت (بایکدیگر ) ترجمه میشود .

 مانند : کاتبَ علیٌ حسناً . علی با حسن نامه نگاری کرد .

 تکاتـَبَ علیٌ وحسنٌ . علی وحسن با یکدیگر نامه نگاری کردند .

سه باب تفعّل ، افتعال وانفعال زمانی به کار میروند که ما چیزی را از کسی

بخواهیم واو قبول کند یا بخواهیم تأثیری را در شی ای ایجاد کنیم وآن تأثیر ایجاد شود .

علـَّمَ المعلمُ علیاً . تعلـَّمَ علیٌ . معلم به علی یاد داد . علی یاد گرفت .

وباب استفعال برای طلب ودرخواست به کار میرود .

مانند : استغفَرتُ اللهَ . از خدا آمرزش خواستم . 

نکات مهم :

  ۱- بابهای انفعال ، تفعّل ، وافتعال همیشه لازم هستند . یعنی احتیاج به مفعول ندارند .

 ۲- همزه باب افعال همیشه مفتوح ( منصوب) است . چه در امر چه در ماضی .

 ۳- مصدر باب مفاعلة ۲ وزن دارد ، فِعال ومفاعلة .

 ۴- ماضی بابهای تفاعل وتفعّل دارای حرف (ت )است . با مضارع وامر اشتباه نشود .

تمرین: 1- ماضی ،مضارع، مصدر و امر باب مُفاعَلَة از حروف اصلی «ج ه د» کدام است؟

جاهَدَ       یَجتَهِدُ             اِجتِهاد             جاهِدْ

جَهَدَ        یُجاهِدُ             مُجاهَدَة           اِجْهَدْ

2-   کدام گزینه مربوط به باب مُفاعَلَة است؟

الف- کَتَبَ، یَکْتُبُ، کتابةً، اُکْتُبْ.

ب- کاتَبَ، یُکاتِبُ، مُکاتَبَةً، کاتِبْ.

      (مضارع)                                              (امر)

تُنَزِّلُ:        پایین می آوری                   نَزِّلْ:         پایین بیاور.

تُعلِّمینَ:       یاد می دهی.                  عَلِّمى :      یاد بده.

تُجالِسونَ: همنشینی می کنید.           جالِسوا:    همنشینی کنید.

تُجاهِدانِ:   جهاد می کنید.                   جاهِدا:         جهاد کنید.

تُکْرِمُ:              احترام می گذاری.            أکْرِمْ:         احترام بگذار.

تُخْرِجْنَ:    خارج می کنید.        أخْرِجْنَ:    خارج کنید.

 

 : نکته، همزه باب إفعال در فعل امر، همیشه مفتوح «أ» است. مثال:

تُحْسِنُ: (نیکی می کنی)                  أحْسِنْ: (نیکی کن)

تُدْخِلانِ: (داخل می کنید)                 أدْخِلا: (داخل کنید)

--------------------------                ----------------------

(سماعی – قیاسی)

ماضی، مضارع و مصدر در ثلاثی مجرّد «سماعی» هستند. سماعی یعنی شنیداری.

 یعنی از قبل باید آنها را شنیده باشیم. به مصدر این فعل ها دقّت کنیم.

حَفِظَ  = حِفْظ               قَرَأ  =  قِراءَة               جَلَسَ    =   جُلوس                    عَرَفَ    = عِرفان

امّا ماضی، مضارع  و مصدر در ثلاثی مزید «قیاسی» هستند؛ یعنی اگر یک مورد را بلد باشیم بقیه فعلها و مصدرها را با مقایسه کردن می سازیم.

فعل هایی که در یکی از بابهای افعال و تفعیل به کار می روند؛ اغلب به صورت متعدّی ترجمه می شوند. یعنی نیاز به مفعول دارند.

مانند: نَزَلَ : نازل شد أنزَلَ و نَزَّلَ: نازل کرد.

تمرین: 1- امر این فعل ها کدام است؟

الف: تُرجِعُ               اِرْجِعْ- أرجِعُ- أرجِعْ

ب: تُعَیِّن                 عَیِّن- عَیَّنَ- تعیین

ج: تُدافِعونَ              دافَعوا- دافِعوا- اِدفَعوا

2-              ترجمه صحیح هر فعل کدام است؟

الف: أجْلَسَ                    می نشینم- نشانید- نشست

ب: فَهَّمَ                         فهمید- بفهم- فهمانید

ج: عَلِّمْ                          یاد بده- یاد داد- بدان

به گزارش خبرگزاری فارس، اجلاس بین‌المللی "زنان و بیداری اسلامی" با حضور زنان نخبه و فرهیخته از سراسر جهان به ویژه کشورهای اسلامی 24 و 25 تیرماه در تهران برگزار خواهد شد.

کمیته علمی و محتوایی اجلاس بین‌المللی "زنان و بیداری اسلامی" در راستای افزایش سطح علمی و محتوایی این اجلاس در 5محور 31موضوع اقدام به فراخوان مقاله کردند.

اساتید، کارشناسان، دانشجویان و علاقه‌مندان می‌توانند مقالات خود را در 5محور از 31موضوع به دبیرخانه اجلاس ارائه کنند.

"مبانی نظری، اندیشه‌ای، فقهی و حقوقی زنان مسلمان در موجب بیداری اسلامی"، "مؤلفه‌ها و ارزش‌های پویایی اسلامی و انقلابی زنان در بیداری اسلامی"، "‌نقش‌آفرینی سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و انقلابی زنان در حرکت بیداری اسلامی"، "آسیب‌شناسی(ضعف‌ها و تهدیدها) زنان مسلمان در نهضت بیداری اسلامی" و "انقلاب اسلامی، الگوها، تجارب و دست‌آوردهای زنان در موج بیداری اسلامی" محورهای این همایش هستند.

‌دریافت مقالات از طریق سایت Info@islamicawakening.ir و یا ارسال آنها همراه CD و پرینت به دبیرخانه اجلاس بیداری اسلامی به آدرس‌ تهران، خیابان ولیعصر(عج) ، خیابان خرسند پلاک 35، تلفن 26217597-021‌، دبیرخانه اجلاس بین‌المللی "زنان و بیداری اسلامی" صورت می‌گیرد.

-آخرین مهلت ارسال آثار 30/3/1391 هجری شمسی مصادف با 28رجب یک‌هزار و چهارصد و سی‌وسه هجری قمری و 19ژوئن 2012 میلادی است.

 

نشنو  از  نی . نی  حصیری  بی نواست

                              بشنو  از دل   .  دل حریم  کبریاست

                               نی  بسوزد  خاک و خاکستر  شود

                                 دل    بسوزد  خانه ی دلبر شود

درس9

1.       گسترش علم و فرهنگ با برپائی عدالت در چه موردی شباهت دارد ؟

2.       شرط بیعت امام زمان با یاران چیست ؟سخن امام علی (علیه السلام) را در این زمینه بنویسید .

3.        

4.       پیام آیه زیر را بنویسید : ( 5/ ) ص 156تا155
من كان یرید العزه فللّه العزه جمیعاً . هر كس عزت و سر بلندی می خواهد همه عزت از آن خداست .

5.       میان انتخاب ولی فقیه و مرجع تقلید چه تفاوتی وجود دارد ؟ ( 1 ) ص141

6.       آیه زیربه كدام یك از زمینه های تشكیل خانواده اشاره دارد . ( 5/ ) ص167تا164
«و من آیاته ان خلق لكم من انفسكم ازواجاً لتسكنوا الیها »
الف : رفع نیاز جنسی
ب : تسهیل در رشد معنوی اعضای خانواده
ج : به دست آوردن آرامش و انس روحی
د : رشد و پرورش فرزندان

درس10

7.       اعتقاد یهود و مسیحیان و زرتشتیان را در مورد آمدن منجی بنویسید.

8.       پویایی جامعه شیعه به چه عواملی بستگی دارد ؟

9.       با توجه به مثال قرآن کریم که حق و باطل را به آب و کف روی آن تشبیه می کند بنویسید که چه شباهتی بین آنها وجود دارد ؟

درس11

10.   از بیان امام کاظم (علیه السلام) د رمورد فقها چه نتیجه ای می توان گرفت ؟

11.   «انتخاب آگاهانه مرجع نه تنها حق هر فرد بلکه وظیفه اوست .»در مورد این جمله توضیح دهید ؟

12.   اگر کسی پس ازمدتی تقلید از یک مرجع تشخیص دهد که مرجعی دیگر دارای شرایط علمی بهتری است ، وظیفه او چیست ؟

درس12

13.   امام خمینی (ره) در مورد ولایت فقیه چه تعبیری دارند ؟

سفارشهای حضرت علی (علیه السلام) به مالک اشتر را ارزیابی کرده و علت هر سفارش را بنویسید.:

                                                                                                  الف- چرا باید با همه شهروندان دوست و مهربان باشد .         

                                             ب-برای جلوگیری کردن از تکبر و خود بزرگ بینی چه راه حلی را پیشنهاد داده است ؟

                                ج-دوست داشتنی ترین چیزها باید سه شرط داشته باشد .آنها رانام ببرید .

                                د-اهل عیب جویی را از خود دور کن زیرا .............................................................................

                               ه-وظیفه رهبر جامعه در رابطه باعیب مردم چه نقشی دارد ؟

                             و-عکس العمل در مورد تصدیق سخن چین چگونه باید باشد ؟

                              ز-در برابر ترسو وظیفه چیست ؟

                             ح-برای اینکه نیکوکاران به کار خیر رغبت نشان دهند چه باید کرد ؟

                             ط-چه سفارشی نسبت به طبقات محروم دارد ؟

                             ی-کدام گروه بیش از دیگران به عدالت نیازمند هستند ؟

درس13

14.   اثر کرامت شخص فقیر  در مقابل  دزدی یا گدایی چیست ؟

15.   از یاد بردن خود چه معنایی دارد ؟ علت آن چیست ؟

درس14

16.   زن مقرب تر است به درگاه خدا یا مرد ؟ توضیح دهید .

17.   عالی ترین زمینه برای تشکیل خانواده کدام است ؟

درس15

18.   ازدواج از دید رسول اکرم (ص) را بیان کنید .

19.   نشانه انسانها ی فکور و عاقبت اندیش را بنویسید . اگر کسی بعد از وارد شدن به یک عرصه تازه به فکر اهداف بگردد از نظر شما چگونه انسانی است ؟

درس16

20.   از آیه کریمه « واخفض لهما جناح الذل من الرحمه ...» کیفیت رفتار با والدین را هنگامی که نزد شما بودند نتیجه گیری نمایید .

21.   عمل کردن به این حدیث شریف از حضرت علی (ع) که می فرماید « جهاد زن آراستگی و زیبایی برای شوهرش می باشد » چه آثار مثبتی می تواند داشته باشد ؟

 

فرزندعزیزم

صمیمانه پیروزیت را از خدامسئلت می نمایم

به این آدرس حتماً مراجعه فرمایید.

http://maktabi1.blogsky.com/1386/01/22/post-23